بازاندیشی حقوقی در استفاده از هوش مصنوعی برای اجرای مجازات حبس در ایران و نظام های حقوقی مختلف

پیشرفت های فناورانه در حوزه هوش مصنوعی، تحولات گسترده ای را در فرآیندهای کیفری و سیاستگذاری کیفری به ویژه در مرحله اجرای مجازات حبس به همراه داشته است. استفاده از هوش مصنوعی در نظام عدالت کیفری، به ویژه در مرحله اجرای مجازات حبس، نه تنها نویدبخش تحول در کارآمدسازی و تسریع فرآیندها است، بلکه زمینه ساز ارتقاء حقوق زندانیان، بازپروری موثر آنان و کاهش جمعیت کیفری نیز می باشد. این پژوهش با هدف تحلیل ظرفیت های فنی و حقوقی بهره گیری از هوش مصنوعی در اجرای حبس، به بررسی تاثیر آن بر ساختارهای سنتی قضائی، کارکردهای نوین زندان ها، الزامات اخلاقی و حقوقی و تاثیر آن بر حقوق عامه زندانیان می پردازد و در نهایت به ظرفیت های بازپرورانه این فناوری نوظهور می پردازد. در این راستا، نخست تاثیر هوش مصنوعی بر تغییر فرآیندهای قضائی، مانند صدور دستورات قضایی مبتنی بر داده، مدیریت پرونده های اجرایی و تحلیل پذیری بهتر سوابق کیفری بررسی شده است. سپس، به نقش سیستم های هوشمند در مدیریت زندان ها، ارزیابی خطر، پایش رفتاری زندانیان و اجرای دستبندهای الکترونیکی پرداخته می شود. در گام بعد، ابعاد اخلاقی و حقوقی از جمله حفظ حریم خصوصی، شفافیت الگوریتم ها و مسئولیت پذیری نهادهای بهره بردار تحلیل می گردد. در نهایت، با مطالعه تطبیقی در برخی نظام های حقوقی پیشرفته از جمله ایالات متحده آمریکا، هلند و چین نمونه هایی از به کارگیری هوش مصنوعی در اجرای حبس را مورد بررسی قرار می دهد. یافته های پژوهش نشان می دهند که استفاده هدفمند و مسئولانه از هوش مصنوعی می تواند اجرای حبس را به فرآیندی انسانی تر، موثرتر و متناسب تر با عدالت کیفری تبدیل کند.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، اجرای حبس ، زندان هوشمند ، بازپروری کیفری ، عدالت کیفری