بررسی اثرات تغییرات اقلیمی و ریزگردها بر سلامت و پایداری بوم سازگان جنگلی زاگرس

جنگل های زاگرس، به عنوان بزرگ ترین و مهم ترین بوم سازگان جنگلی ایران، در سال های اخیر تحت تاثیر دو پدیده خطرناک، یعنی تغییرات اقلیمی و طوفان های ریزگرد، قرار گرفته اند. این پژوهش باهدف بررسی تاثیرات هم زمان این دو پدیده بر پایداری و سلامت این جنگل ها انجام شده است. برای این منظور منابع علمی معتبر از پایگاه هایی مانند Scopus، Web of Science و Google Scholar به صورت سامان مند بررسی و تحلیل شدند. یافته ها نشان می دهد که افزایش ۵/۱ درجه ای دمای هوا و کاهش ۲۰ درصدی بارش ها، خشکسالی ها را تشدید کرده و رطوبت خاک را تا ۲۵ درصد کاهش داده است. این تغییرات، سلامت گونه های اصلی جنگل های زاگرس، به ویژه بلوط ها و دیگر درختان و درختچه ها را به شدت تهدید می کند. از سوی دیگر، طوفان های ریزگرد با کاهش ۳۰ درصدی نور خورشید، فرآیند فتوسنتز را مختل کرده و فرسایش خاک را تا ۱۸ درصد افزایش داده اند. این عوامل، در کنار هم تاثیرات مخربی بر بوم سازگان جنگلی زاگرس داشته اند، به طوری که تنوع زیستی تا ۲۵ درصد و ظرفیت ذخیره سازی کربن تا ۱۸ درصد کاهش یافته است. همچنین، عملکردهای حیاتی بوم سازگان، مانند تنظیم چرخه آب و تثبیت خاک، به شدت تضعیف شده اند. ادامه این روند می تواند ساختار بوم سازگان جنگلی زاگرس را تغییر داده و آن را در برابر آفات و بیماری ها آسیب پذیرتر کند. برای مقابله با این چالش ها، راهکارهایی مانند مدیریت بهینه منابع آب، کاشت گونه های مقاوم به خشکی و احیای پوشش گیاهی بومی پیشنهاد شده است. این پژوهش بر ضرورت اقدامات فوری و موثر برای حفاظت و احیای جنگل های زاگرس تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

طوفان ریزگرد ، خشکسالی ، تنوع زیستی ، فتوسنتز ، فرسایش خاک