شناسایی، تحلیل و مدیریت عوامل بروز ادعا در پروژه های آب و فاضلاب با رویکرد داده محور و سیستم پشتیبان تصمیم

ادعاهای قراردادی یکی از مهم ترین چالش های پروژه های عمرانی به شمار می روند که می توانند موجب افزایش هزینه ها، تاخیر در اجرای پروژه و کاهش کیفیت شوند. پیچیدگی فنی و مدیریتی پروژه های زیربنایی، به ویژه در حوزه آب و فاضلاب، همراه با عدم قطعیت های محیطی و قراردادی، زمینه بروز اختلافات و ادعاها را تشدید می کند. از این رو، استفاده از رویکردهای علمی، نظام مند و داده محور برای شناسایی و مدیریت عوامل بروز ادعا ضرورتی اجتناب ناپذیر است.در این پژوهش با هدف شناسایی و تحلیل عوامل بروز ادعا در پروژه های آب و فاضلاب مشهد، از یک رویکرد ترکیبی شامل تحلیل کیفی، روش های آماری و الگوریتم های یادگیری ماشین استفاده شده است. ابتدا عوامل موثر از طریق بررسی اسناد و انجام مصاحبه با خبرگان استخراج شد. سپس با طراحی پرسش نامه و تحلیل داده ها با آزمون فریدمن، رتبه بندی اولیه عوامل انجام گرفت. در ادامه، برای پیش بینی وقوع ادعا از الگوریتم جنگل تصادفی و برای تحلیل روابط ساختاری بین متغیرها از مدل سازی معادلات ساختاری به روش حداقل مربعات جزئی استفاده شد. همچنین به منظور اولویت بندی پروژه ها، روش تصمیم گیری چندمعیاره تاپسیس به کار گرفته شد.نتایج نشان داد که مدل جنگل تصادفی با دقت ۸۷ درصد از توان پیش بینی مناسبی برخوردار است و ابهام در قراردادها، شرایط پیش بینی نشده و ضعف در مدیریت منابع از مهم ترین عوامل بروز ادعا محسوب می شوند. رتبه بندی پروژه ها نیز بیانگر کارایی رویکرد پیشنهادی در پشتیبانی از تصمیم گیری مدیران پروژه است.

کلیدواژه ها:

ادعاهای قراردادی ، یادگیری ماشین ، مدل سازی معادلات ساختاری ، سیستم پشتیبانی تصمیم ، جنگل تصادفی ، تاپسیس