شناسایی و رتبه بندی ریسک های ساخت تونل در پروژه های عمرانی (مطالعه موردی؛ تونل مترو مشهد - گلبهار)

ساخت تونل یکی از پیچیده ترین پروژه های عمرانی بوده و ریسک ها جزء جدایی ناپذیر اینگونه پروژه ها هستند. دستیابی به اهداف هر پروژه عمرانی با کمترین انحراف، مستلزم شناسایی درست ریسک های آن بوده که اکثرا بر روی اهداف پروژه تاثیرات منفی زیادی دارند ضمن اینکه شناسایی و الویت بندی ریسک ها یکی از مهم ترین گام های مدیریت ریسک می باشد. بنابراین هدف اصلی تحقیق حاضر شناسایی و رتبه بندی ریسک های ساخت تونل در پروژه های عمرانی با تاکید بر تونل مترو مشهد - گلبهار است. این تحقیق از حیث هدف، کاربردی و به لحاظ روش از نوع توصیفی - پیمایشی بود. جامعه ی آماری پژوهش حاضر خبرگان و صاحب نظران حوزه ی عمرانی و ساخت و ساز تونل (شامل مدیران، مهندسان، مشاوران و…) با فرض شروطی بوده که تعداد ۱۲ نفر از آنها در بخش CVR و تعداد ۱۵ نفر از آنها در بخش FCM به عنوان نمونه انتخاب گردیدند. برای تجزیه و تحلیل داده ها از روش نسبت روایی محتوایی (CVR) و تکنیک نقشه شناخت فازی (FCM) برای شناسایی و تعیین ساختار روابط بین ریسک ها و مشخص نمودن میزان اثرگذاری و اثرپذیری استفاده شده است. نتایج حاصل از این بررسی نشان داد که هفت عامل و ۴۸ ریسک شامل عامل سرمایه گذاری، مالی و حقوقی با ۷ ریسک؛ مدیریت فنی با ۱۱ ریسک، عامل انسانی با ۶ ریسک، مدیریت ایمنی با ۸ ریسک، اکتشافات زمین شناسی با ۶ ریسک، عامل مواد با ۵ ریسک و عامل مدیریتی و سیاسی با ۵ ریسک در ساخت و ساز و احداث تونل های مترو نقش دارند. در این میان عامل سرمایه گذاری، مالی و حقوقی با درجه برونداد ۶۹/۳، دارای بیشترین تاثیرگذاری در بین عوامل مورد مطالعه می باشد. نتایج ریسک های این عامل نشان داد که؛ ریسک های روش های خاص تامین مالی پروژه (تهاتر با زمین و اوراق) با ضریب اثر ۹۲/۳ دارای بالاترین میزان اثرگذاری در بین ریسک های این عامل می باشند.

کلیدواژه ها:

ریسک ، تونل سازی ، مترو ، نسبت روایی محتوایی ، نقشه شناختی فازی