موانع و عوامل موثر بر استفاده از تکنولوژی آموزشی و فناوری اطلاعات و ارتباطات در فرایند یاددهی- یادگیری از دیدگاه اساتید

پیشینه و اهداف: امروزه، تکنولوژی آموزشی مدرن و مدل ها و شیوه های زیربنایی به بخشی جدایی ناپذیر از فرآیند آموزش و یادگیری تبدیل شده اند و رشد سریع (نوآورانه) را در حوزه آموزش عالی نشان داده اند؛ در نتیجه، بسیاری از موسسات آموزش عالی تلاش می کنند تا در فناوری های دیجیتال سرمایه گذاری کنند تا به پشتیبانی از فرآیندهای آموزشی و یادگیری مختلف و برنامه درسی کمک کنند. از نظر آموزشی، مطالعات موجود اظهار می دارند که «فناوری های دیجیتال» یکی از ابزارهای توانمندی است که معلمان یا مسسات عالی می توانند از آن برای تسهیل فرآیندهای یاددهی-یادگیری و بهبود/تغییر تجارب یادگیری و مشارکت دانش آموزان و دانشکده ها استفاده کنند.روش ها: پژوهش به روش ترکیبی از نوع راهبرد اکتشافی متوالی انجام شد. در مرحله کیفی از روش تحلیل محتوای عرفی و در مرحله کمی از روش تحقیق پیمایشی (اکتشاف ترکیبی) از نوع توصیفی بهره گرفتیم. پژوهش حاضر از نوع میدانی و از نظر هدف کاربردی  بود. جامعه پژوهش در مرحله کیفی۷ نفر به صورت هدفمند جهت انجام مصاحبه عمیق انتخاب شد و مصاحبه ها تا مرحله اشباع ادامه یافت. در مرحله کیفی، جامعه آماری تحقیق شامل مدرسین مرکز آموزش علمی کاربردی جهاد دانشگاهی شیراز بود که با استفاده از روش نمونه گیری نظری و هدفمند این افراد شناسایی شدند. جامعه آماری تحقیق حاضر در بخش کمی، مدرسین مرکز آموزش علمی کاربردی جهاد دانشگاهی شیراز، ۱۶۰ نفر محاسبه شد که با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی ساده جدول گرجسی و مورگان از این تعداد ۱۱۳ نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند.  ابزار گردآوری داده ها در بخش کیفی مصاحبه و در بخش کمی پرسش نامه محقق ساخته بود. برای تجزیه وتحلیل داده ها در بخش کیفی، کدگذاری باز و محوری با استفاده از نرم افزار MAXQDA و در بخش کمی آزمون تی تک نمونه ای و آزمون فریدمن با استفاده از نرم افزار SPSS ۲۵ انجام شد.یافته ها: نتایج نشان داد عوامل موثر بر استفاده از تکنولوژی آموزشی و فناوری اطلاعات و ارتباطات در فرایند یاددهی- یادگیری از دیدگاه اساتید ابتدا با مجموع ۲۰ کد شناسایی شد. نهایت ۷ کد محوری شامل آمادگی استاد برای استفاده از فناوری آموزشی، حمایت از استفاده از فناوری آموزشی، ویژگی های فناوری آموزشی، ملاحظات اخلاقی، اثربخشی استفاده از فناوری آموزشی، چالش های استفاده از فناوری آموزشی و راهکارهای غلبه بر چالش های استفاده از فناوری آموزشی بود. همچنین موانع استفاده از تکنولوژی آموزشی و فناوری اطلاعات و ارتباطات در فرایند یاددهی- یادگیری از دیدگاه اساتید دارای ۵ کد محوری شامل کمبود منابع، فقدان دانش و مهارت، فقدان حمایت و تشویق، ملاحظات مربوط به محتوا و دانشجویان و ملاحظات مربوط به نگرش و فرهنگ بود. همچنین در بخش کمی نتایج نشان داد در عوامل موثر بالاترین میانگین رتبه مربوط به ملاحظات اخلاقی در استفاده از فناوری آموزشی و کمترین رتبه مربوط به آمادگی استاد برای استفاده از فناوری آموزشی است و در بخش موانع بالاترین میانگین رتبه مربوط به ملاحظات مربوط به نگرش و فرهنگ و کمترین رتبه مربوط به فقدان حمایت و تشویق است.نتیجه گیری: آمادگی استاد برای استفاده از فناوری آموزشی، حمایت از استفاده از فناوری آموزشی، ویژگی های فناوری آموزشی، ملاحظات اخلاقی در استفاده از فناوری آموزشی، اثربخشی استفاده از فناوری آموزشی، چالش های استفاده از فناوری آموزشی، راهکارهای غلبه بر چالش های استفاده از فناوری آموزشی عوامل موثر بر استفاده از تکنولوژی آموزشی و فناوری اطلاعات و ارتباطات در فرایند یاددهی- یادگیری از دیدگاه اساتید هستند.