طراحی و اعتبار یابی الگوی مشارکت برخط در آموزش عالی

پیشینه و اهداف: مشارکت به عنوان بخش ذاتی یادگیری مطرح شده است. علاوه بر این، مشارکت بر رضایت یادگیرنده و میزان ماندگاری، تاثیر مثبت می گذارد. مشارکت برخط، بستری را برای یادگیرندگان فراهم می کند تا با همسالان و مربیان خود، فرصت هایی برای همکاری ایجاد کند و دسترسی به منابع و بستری برای به اشتراک گذاشتن دستاوردهای تحصیلی، مشارکت تحصیلی و اشتیاق دانشجویان را افزایش دهد. ازاین رو، مشارکت دانشجویان در یادگیری برخط باید بیشتر موردمطالعه قرار گیرد تا اثرات آن بر میزان یادگیری مشخص شود. درنتیجه بررسی الگوها و مدلهای طراحی آموزشی با رویکرد سیستمی ، مشخص شد که اغلب الگوهای طراحی آموزشی، روش های انعطاف ناپذیری را به دلیل پیشفرض یکسان بودن رویکردهای یادگیری در یادگیرندگان تجویز می کنند. ما نیازمند طراحی و اعتباریابی الگوهای منعطفی هستیم که با توجه به شرایط خاص در حیطه های خاص و با تمرکز بر بهبود عملکرد، مورد بهره وری خاص قرار بگیرند. شکافی که در تحقیقات گذشته وجود دارد آن است که به طراحی و اعتباریابی الگوی مشارکت برخط پرداخته نشده است. مولفه های این الگو از چه عناصری تشکیل شده است؟ بنابراین پژوهش حاضر با روش کیفی به دنبال این است تا ابتدا الگوی مشارکت برخط را طراحی و اعتباریابی کند. با این روش در این پژوهش محقق طراحی الگوی مشارکتی برخط را موردبررسی قرار می دهد؛ ازاین رو این تحقیق می تواند هم زمینه تجربی و هم زمینه نظری در زمینه الگوی مشارکت برخط را فراهم سازد. هدف تحقیق حاضر طراحی و اعتبار یابی الگوی مشارکت برخط بود.روش ها : به منظور شناسایی عناصر و مولفه های الگوی مشارکت برخط برای دانشجویان از روش تحقیق کیفی در دو گام استفاده شد؛ که عبارتند از: ۱- سنتز پژوهی ۲- مصاحبه با متخصصان.با استفاده از کلمات کلیدی «یادگیری مشارکتی»، «مشارکت برخط»، «الگوی مشارکت برخط» در پایگاه های اسکوپوس، ساینس دایرکت، پروکوئست، اریک، اشپرینگر و گوگل اسکالر در بازه زمانی ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۴ انجام شد. پس ازآن با اعمال معیارهای نهایی ۱۶ مقاله به عنوان نمونه انتخاب شدند. در بخش مصاحبه کیفی جامعه آماری شامل استادان و دانشجویان رشته تکنولوژی آموزشی در دانشگاه دولتی بود. معیار ورود به مطالعه، دارابودن مدرک دکتری تکنولوژی آموزشی و داشتن حداقل ۲ سال سابقه تدریس در محیط یادگیری برخط بود. روش نمونه گیری هدفمند بود که با ۲۰ نفر از استادان و دانشجویان رشته تکنولوژی آموزشی در دانشگاه دولتی مصاحبه نیمه ساختاریافته صورت گرفت. برای تحلیل داده ها از روش تحلیل محتوای کیفی استقرایی استفاده شد.یافته ها: نتیجه تحقیق نشان داد با بررسی تحقیقات گذشته و دیدگاه متخصصان ۱۳ مولفه شامل اهداف، نظریه های یادگیری، راهبردهای آموزشی و یادگیری، اجتماع کاوشگرانه، جنبه های عصب شناختی، انواع حضور، تعامل، توالی محتوا، نوع محتوا، زیرساخت، ارزشیابی، چالش ها و فرصت ها برای الگوی مشارکت برخط استخراج شد. همچنین نتیجه تحقیق نشان داد که متخصصان، میزان اعتبار الگوی مشارکت برخط را مناسب ارزیابی کرده اند و الگوی مشارکت برخط برای دانشجویان از اعتبار درونی برخوردار است.نتیجه گیری: به طور خلاصه، این بررسی سنتزپژوهی در خصوص شناسایی مولفه های مشارکت برخط در آموزش عالی و ارائه الگویی مفهومی و عملیاتی، روایت دوگانه ای را در این خصوص نشان می دهد. از یک سو، ظرفیت های دگرگون کننده ( از یادگیری شخصی سازی شده گرفته تا روش های آموزشی نوآورانه) نوید قابل توجهی برای بهبود مشارکت در بین استادان و دانشجویان دوره های آموزشی برخط ارائه می دهند. درنتیجه انجام این پژوهش، می توان گفت که خوب است از الگوی آموزشی ارائه شده این در سنتزپژوهی، به عنوان چارچوبی موثر برای افزایش انگیزه و پیشرفت دانشجویان و استادان دوره های آموزشی برخط، جهت مشارکت و تعامل بیشتر، استفاده شود. علاوه بر این، جهت معرفی فناوری ها، ابزارها و راهبردهای افزایش مشارکت به استادان و دانشجویان، باید برنامه هایی آموزشی ارائه شود که در افزایش موفقیت آن ها در این زمینه، مفید خواهد بود.

کلیدواژه ها:

طراحی ، مشارکت ، برخط ، مشارکت برخط