تحلیل تطبیقی رویکردهای ظاهری و عرفانی در تفسیر آیه «و سیرت الجبال فکانت سرابا» (نبا/۲۰)

در قرآن کریم و متون تفسیری، توصیف هایی مانند «سراب بودن کوه ها» پرسش هایی بنیادین درباره حقیقت و دوام موجودات برمی انگیزد. این پژوهش تحلیل تطبیقی دو رویکرد ظاهری و عرفانی در تفسیر آیه «و سیرت الجبال فکانت سرابا»(نبا/۲۰) است؛ موضوعی که تاکنون به صورت مستقل بررسی نشده است. با روش توصیفی–تحلیلی و مراجعه مستقیم به منابع تفسیری و عرفانی، نشان داده می شود مفسران متن محور، با تفسیر ظاهری آیه، سراب بودن کوه ها را رخدادی تکوینی در قیامت دانسته اند، در حالی که عرفا با تفسیر باطنی آیه، آن را تعمیم داده و بر ناپایداری همه موجودات در نسبت با بقای وجه الهی کرده اند. نتیجه این پژوهش تاکید عرفا بر فراگیری وصف «سراب» در مراتب مختلف وجود بوده بگونه ای که قیامت تنها ظرف آشکار شدن این حقیقت است، در حالی که مفسران متن محور قیامت را ظرف وقوع این حوادث می دانند. این مهم در ضرورت بازنگری در مرزبندی میان «تکوین» و «اعتبار» بوجود می آید.

کلیدواژه ها:

سراب ، کوه ، تکوین ، اعتبار ، ظاهری و عرفانی