اثر غلظت های مختلف اسید سالیسیلیک بر عملکرد و اجزای عملکرد ریحان (Ocimum basilicum L.) تحت تاثیر شرایط متفاوت رطوبتی

ریحان با خواص دارویی متعدد یکی از مهم¬ترین گیاهان خانواده نعناعیان (Lamiaceae) است. از جمله عوامل موثر بر رشد و نمو و تولید مواد موثره گیاهان دارویی و معطر آب است که کمبود آن بیشتر از سایر نهاده¬ها بر کاهش تولید اثر می¬گذارد. نتایج تحقیقات نشان داده است که اسید سالیسیلیک سبب ایجاد مقاومت در گیاهان نسبت به تنش¬ های محیطی می¬شود. بنابراین به منظور بررسی اثر محلول پاشی اسید سالیسیلیک بر ویژگی های کمی و کیفی گیاه ریحان تحت تاثیر تنش خشکی، آزمایشی به صورت کرت های خرد شده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در ۳ تکرار در مزرعه ای خصوصی واقع در منطقه ماهدشت شهرستان کرج در سال¬های زراعی ۹۵-۱۳۹۴ و ۹۶-۱۳۹۵ اجرا شد. آبیاری در ۴ سطح: I۱: ۱۰۰ درصد حجم آب مورد نیاز، I۲: ۸۰ درصد حجم آب مورد نیاز، I۳: ۶۰ درصد حجم آب مورد نیاز و I۴: ۴۰ درصد حجم آب مورد نیاز در کرت¬های اصلی و اسید سالیسیلیک در ۵ سطح:S۱ بدون کاربرد (محلول پاشی با آب خالص به عنوان شاهد)، S۲ : محلول پاشی با غلظت ۵۰ میکرومولار، S۳: ۱۰۰میکرومولار، S۴: میکرومولار و S۵: ۲۰۰ میکرومولار در کرت¬های فرعی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که کمبود آب موجب کاهش تعداد سنبله در بوته، تعداد فندقه در بوته، تعداد دانه در فندقه و وزن هزار دانه و مصرف اسید سالیسیلیک موجب افزایش تعداد سنبله، تعداد فندقه در بوته و وزن هزار دانه شد. تحت تاثیر کمبود آب، عملکرد بیولوژیک و عملکرد دانه کاهش و با افزایش غلظت اسید سالیسیلیک، عملکرد بیولوژیک و عملکرد دانه افزایش معنی¬دار یافت. با افزایش مصرف اسید سالیسیلیک در تمامی رژیم¬های رطوبتی، عملکرد بیولوژیک و عملکرد دانه نیز افزایش معنی¬داری نشان داد. همچنین پاسخ گیاه ریحان به اسید سالیسیلیک تحت شرایط تنش خشکی نسبت به شرایط تامین ۱۰۰% نیاز آبی گیاه (آبیاری کامل) بسیار قابل توجه بود. در نهایت، بدلیل تاثیر نامطلوب تنش خشکی بر رشد و تولید گیاه ریحان، استفاده از اسید سالیسیلیک برای تعدیل تنش خشکی ضروری به نظر می¬رسد.

کلیدواژه ها:

ریحان ، اسید سالیسیلیک ، عملکرد بیولوژیک و دانه ، اجزای عملکرد دانه