تحلیل روند الگوهای اقلیمی دما و بارش به عنوان عوامل بالقوه موثر بر ایمنی در مسیرهای پروازی تهران _ ارومیه

در قرن حاضر صنعت هوایی نقش بسیار مهمی را در روابط بین کشورهای مختلف ایفا می کند. لذا مطالعه و شناسایی آسیب های ناشی از اقلیم و شرایط آب و هوایی در بروز حوادث هوایی بسیار بااهمیت می باشد. از این رو پژوهش حاضر با هدف بررسی روند دما و بارش فرودگاه های تهران و ارومیه و نقش آن ها بر ایمنی در مسیر پروازی تهران – ارومیه شکل گرفته است. در این راستا از داده های دمای حداقل، دمای حداکثر و بارش ماهانه، فصلی و سالانه ایستگاه های ارومیه و تهران طی دوره آماری ۱۹۵۹ تا ۲۰۱۰ استفاده شد. روند داده ها با استفاده از آزمون من–کندال بررسی شد. از مدل ریزمقیاس نمایی آماری (SDSM) نیز برای پیش بینی داده های مورد مطالعه استفاده شد. نتایج نشان داد که تغییرات اقلیمی در منطقه مشهود است؛ به طوری که روند دمای حداقل سالانه و فصول تابستان، پاییز، زمستان در هر دو ایستگاه عموما افزایشی بوده که حاکی از گرمایش شبانه است و پیامدهای مستقیم بر مخاطرات هوانوردی دارد. نوسانات دمای حداکثر ایستگاه ها نیز نشان دهنده تغییر الگوهای گرمایش روزانه است که بر پایداری حرارتی سطح زمین تاثیر می گذارد. در مقابل، روند بارش در ایستگاه ارومیه (تابستان) و تهران (زمستان و تابستان) افزایشی بوده است. این نتایج نشان دهنده تغییر در چرخه رطوبت ایستگاه های موردمطالعه است که می تواند بر افزایش احتمال وقوع پدیده های جوی مرتبط با رطوبت نظیر مه و دید محدود تاثیر بگذارد. مهم تر از آن، تحلیل روند یخبندان در هر دو ایستگاه روند افزایشی این پدیده را تایید کرد. ارزیابی مدل SDSM نیز کارآمدی آن را در شبیه سازی میانگین ها تایید می کند. نتایج کاربردی پژوهش بر این تاکید دارد که افزایش معنادار روند وقوع یخبندان، با وجود گرمایش کلی و افزایش بارش های فصلی نیاز به توجه بیشتر به پدیده کاهش دید (مه) در مراحل نشست و برخاست دارد تا ایمنی عملیات در مسیر پروازی تهران–ارومیه در مواجهه با اقلیم متغیر تضمین شود.

کلیدواژه ها:

ارومیه ، ایمنی پرواز ، بارش ، تهران ، دما ، یخبندان.