ارزیابی عملکرد مدل مفهومی IHACRES در شبیه سازی رواناب حوضه های نیمه خشک با داده های حداقلی (مطالعه موردی: رودخانه چم سیاه)

با توجه به محدودیت های موجود در اندازه گیری همه پارامترهای موثر بر رفتار هیدرولوژیکی حوضه های آبخیز، استفاده از مدل های مفهومی ساده و کارآمد که قادر به شبیه سازی رواناب سطحی با دقت مناسب و بر اساس داده های حداقلی هستند، ضروری به نظر می رسد. این مدل ها می توانند به ویژه در مناطقی که محدودیت های داده ای و منابع وجود دارد، ابزاری موثر در تحلیل و مدیریت منابع آبی باشند. در این راستا، هدف تحقیق حاضر بررسی توانایی مدل IHACRES در شبیه سازی جریان رودخانه در یک حوضه ی نیمه خشک با داده های محدود است. این موضوع تاکنون در حوضه ی سیدآباد واقع در استان کهگیلویه و بویراحمد بررسی نشده است. نوآوری اصلی پژوهش در ارزیابی عملکرد مدل IHACRES در مقیاس های زمانی روزانه و ماهانه در این منطقه و تحلیل پایداری آن در شرایط اقلیمی خاص آن منطقه است. به این منظور، از داده های بارش، دما و دبی ایستگاه سیدآباد در بازه زمانی ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۷ استفاده شده و کالیبراسیون مدل به صورت دستی انجام گرفت. نتایج نشان داد که مدل در مقیاس ماهانه دقت بالاتری نسبت به مقیاس روزانه دارد و قادر است رفتار کلی جریان را با ضریب نش-ساتکلیف ۶۳/۰ در مرحله کالیبراسیون و ۴۹/۰ در مرحله اعتبارسنجی شبیه سازی کند. این یافته ها حاکی از کارایی مناسب مدل در شرایط داده محدود مناطق نیمه خشک بوده و استفاده از آن برای مدیریت منابع آب و پیش بینی جریان در حوضه های مشابه پیشنهاد می شود. همچنین، پژوهش حاضر می تواند زمینه ساز مطالعات و کاربردهای گسترده تری در شبیه سازی هیدرولوژیکی با استفاده از داده های محدود در مناطق خشک و نیمه خشک باشد.

کلیدواژه ها:

پیش بینی رواناب ، حوضه ی آبخیز خیرآباد ، مدل هیدرولوژیکی IHACRES