تغذیه انسان از ماهیان آلوده به فلزات سنگین: یک چالش جدی در راستای امنیت غذایی بشر

پژوهش حاضر به منظور بررسی اثرات منفی ناشی از انباشت فلزات سنگین در ماهیان و همچنین بدن انسان که به واسطه مصرف طولانی مدت انسان از ماهیان آلوده حادث می شود، انجام شد. فعالیت های کشاورزی و صنعتی سهم عمده ای در حضور فلزات مختلف از قبیل کادمیوم (Cd)، نیکل (Ni)، سرب (Pb)، آرسنیک (As) و جیوه (Hg) در محیط های آبی دارند. با ورود مستمر این مواد سمی به اکوسیستم های آبی، امکان تجمع زیستی فلزات سنگین در بدن آبزیان مختلف به ویژه ماهیان فراهم می شود. تجمع زیستی فلزات سنگین توسط ماهیان و توزیع متعاقب آنها در اندام های بدن در بین گونه های مختلف، متفاوت است. عوامل متعددی از قبیل جنس، سن، اندازه، چرخه تولیدمثل، الگوی شنا، رفتار تغذیه ای و موقعیت جغرافیایی می توانند بر جذب فلزات سنگین و تجمع زیستی آنها در بدن ماهیان تاثیر بگذارند. بررسی ها نشان داد که بیشتر فلزات سنگین در سطح بسیار اندک برای بدن انسان سمی هستند. در بین فلزات مختلف، جیوه، سرب و کادمیوم دارای درجه سمیت بالاتری هستند. از جمله مکانیسم های سمیت این فلزات می توان به تولید رادیکال های آزاد اشاره کرد که به منظور ایجاد استرس اکسیداتیو انجام می شود. علاوه بر این، آسیب به مولکول های زیستی مانند پروتئین ها، لیپیدها، آنزیم ها و اسیدهای نوکلئیک و همچنین، آسیب دی.ان.ا نیز بخش مهمی از مکانیسم سمیت فلزات سنگین را نشان می دهد. بر طبق یافته های به دست آمده، افزایش میزان غلظت جیوه (Hg)، سرب (Pb) و کادمیوم (Cd) در بافت ماهیان در مقایسه با سایر فلزات سنگین می تواند تبعات منفی به مراتب زیان بارتری بر بهداشت و سلامت جامعه داشته باشد. از اینرو، لزوم توجه بیشتر به اثرات ناشی از تجمع زیستی این فلزات در بدن ماهیان و امکان انتقال آنها به بدن انسان به واسطه زنجیره غذایی احساس می شود.

کلیدواژه ها:

Heavy Metals ، Bioaccumulation ، Fish ، Toxicity ، Human Health. ، فلزات سنگین ، تجمع زیستی ، ماهیان ، سمیت ، سلامت انسان