تحلیل انفعال اعضای هیئت علمی در کاهش کیفیت آموزش دانشجویان بین المللی: مطالعه موردی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان

هدف: با توجه به گسترش سیاست های درآمدمحور در جذب دانشجویان بین المللی در دانشگاه های ایران و گزارش های متعدد درباره افت کیفیت آموزشی آنان، مسئله مرکزی این پژوهش، ابهام در دلایل سکوت و انفعال اعضای هیئت علمی در برابر این روند است؛ موضوعی که علی رغم اهمیت آن، در ادبیات پژوهش به صورت مستقل و عمیق مورد بررسی قرار نگرفته است. بیشتر مطالعات پیشین بر کیفیت زندگی دانشگاهی، چالش های تحصیل از دیدگاه دانشجویان خارجی یا خدمات دانشگاهی متمرکز بوده و شکاف مهمی در زمینه نقش و واکنش هیئت علمی نسبت به افت کیفیت آموزشی دانشجویان بین المللی وجود دارد. پژوهش حاضر با هدف پر کردن این شکاف و تبیین ابعاد پنهان انفعال هیئت علمی در دانشگاه شهید مدنی آذربایجان انجام شد. دانشگاه شهید مدنی آذربایجان به دلیل رشد قابل توجه در جذب دانشجویان بین المللی و تغییرات ساختاری مرتبط، به عنوان موردی مناسب برای بررسی چالش های کیفی بین المللی سازی انتخاب شد. روش: بدین منظور از رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون به عنوان روش، جهت گردآوری داده ها از مصاحبه نیمه ساختاریافته و بررسی اسناد و برای نمونه گیری از روش نمونه گیری هدفمند از نوع زنجیره ای بهره گرفته شد. مشارکت کنندگان پژوهش، اعضای هیئت علمی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان بودند که تعداد آن ها ۲۸۲ نفر می باشد. نمونه گیری و مصاحبه ها تا زمانی ادامه یافت که تجزیه وتحلیل و اکتشاف داده ها پس از ۱۵ مصاحبه به اشباع رسید. از روش تحلیل تماتیک براون و کلارک نیز برای تحلیل داده ها استفاده گردید. جهت اطمینان پذیری پژوهش از راهبرد های بررسی توسط افراد متخصص و مشارکت کنندگان استفاده شده است. یافته ها: یافته ها پنج مقوله اصلی را نشان داد: ساختارهای اقتدارگرای مدیریتی (نظام تصمیم گیری غیر مشارکتی در جذب دانشجو، فقدان نظام پاسخگو برای پیگیری اعتراضات، عدم ریسک پذیری سازمانی و هراس از پیامدهای شغلی)، ملاحظه کاری هیئت علمی در پرتو انگیزه های اقتصادی (وابستگی معیشتی به درآمدهای جانبی، ترس از محرومیت از امتیازات مالی، توجیه اخلاقی-اقتصادی)، عوامل فرهنگی-اجتماعی (فرهنگ سکوت در محیط دانشگاهی، نقش پررنگ سلسله مراتب اداری، کم اهمیت دانستن کیفیت آموزشی)، ابعاد روان شناختی عدم مقاومت در برابر تغییرات نهادی (احساس بی تاثیری، خستگی روانی ناشی از فرآیندهای اداری، محافظه کاری به عنوان استراتژی بقا) و سیاست گذاری کلان آموزشی و اولویت های دیپلماتیک (اجبار نهادهای حاکمیتی برای جذب دانشجویان بین المللی به عنوان ابزار قدرت نرم، سیاست گذاری جذب دانشجوی بین المللی به عنوان ابزاری در جهت ارتقا رتبه بندی دانشگاه). نتیجه گیری: پژوهش حاضر با تکیه بر نظریه های سکوت سازمانی و سرمایه داری دانشگاهی، لزوم بازنگری در سیاست های جذب دانشجویان بین المللی را پیشنهاد می کند. همچنین یافته های این پژوهش حاکی از آن است که حل این چالش، مستلزم تحول هم زمان در ساختارهای مدیریتی (افزایش مشارکت هیئت علمی در تصمیم گیری)، انگیزشی (طراحی مشوق های کیفی محور) و فرهنگی (تقویت گفتمان انتقادی) است تا بتوان از «بین المللی سازی صوری» به «ارتقای واقعی کیفیت آموزشی» گذار کرد. لازم به ذکر است از محدودیت های پژوهش، تمرکز بر یک دانشگاه، ماهیت کیفی داده ها و اتکا به مصاحبه های فردی است که دامنه تعمیم پذیری و تنوع تجربه های قابل شناسایی را محدود می سازد.

کلیدواژه ها:

faculty members ، international students ، passivity ، educational quality ، university internationalization ، Azarbaijan Shahid Madani University ، اعضای هیئت علمی ، دانشجویان بین المللی ، انفعال ، کیفیت آموزشی ، بین المللی سازی دانشگاهی ، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان.