واکاوی کیفی تجارب زنان بزرگسال غیر سنتی از بازگشت به دانشگاه

هدف: در دهه های اخیر، توده ای شدن آموزش عالی و تبدیل آن به بخشی از زندگی روزمره، موجب بازگشت گروه های مختلفی از دانشجویان با ویژگی هایی متفاوت از دانشجویان سنتی به دانشگاه شده است. این پدیده، دانشگاه ها را به فضاهایی چند نسلی با تنوع سنی، فرهنگی و انگیزشی تبدیل کرده است. هدف این پژوهش، تحلیل کیفی چالش های زنان بزرگسالی است که هم زمان با ایفای نقش های خانوادگی و شغلی، بار دیگر برای ادامه تحصیل وارد دانشگاه شده اند. روش: این پژوهش به صورت کیفی و با اتکا به دو چشم انداز نظری «سازمان های جنسیتی» و «سازمان های حریص» و با انجام مصاحبه های نیمه ساختمند با ۱۵ دانشجوی زن در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری دانشگاه اصفهان صورت گرفت. مشارکت کنندگان با استفاده از نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند و مصاحبه ها تا زمان رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. داده های جمع آوری شده با استفاده از تحلیل مضمون و رویکرد شش مرحله ای براون و کلارک (۲۰۰۶) و با کمک نرم افزار مکس کیودی تجزیه وتحلیل شدند. برای اطمینان از کیفیت و اعتبار یافته ها، از معیارهای شناخته شده در پژوهش های کیفی استفاده شد. یافته ها: پس از تجزیه وتحلیل داده ها، سه مضمون اصلی به دست آمد: ۱) چالش های نهادی و محیطی به موانع و چالش هایی اشاره دارد که از زنان بزرگسال غیر سنتی در حوزه های خانواده، محیط کار و دانشگاه با آن مواجه می شوند و بازگشت آنان به دانشگاه را به تجربه ای ناخوشایند تبدیل می کند. ۲) احساس فرسایش و تعادل جویی بیانگر نوعی کشمکش درونی پیچیده و پویاست که در آن دانشجویان بین پیوستاری از فرسودگی و رشد در نوسان قرار دارند. ۳) راهبردهای تطبیق و کنشگری، مجموعه ای از اقدامات آگاهانه، خلاقانه و گاه رادیکال است که مشارکت کنندگان برای غلبه بر چالش های نهادی و مدیریت احساسات منفی به کار می گیرند. نتیجه گیری: نتایج این پژوهش نشان می دهد چالش اصلی دانشجویان بزرگسال غیر سنتی نه «فردی و نگرشی» بلکه «موقعیتی» و عمدتا «نهادی و ساختاری» است که به تقابل نقش های آن ها دامن می زند و گذار هویتی آن ها را با مشکل مواجه می سازد. آن ها درگیر مبارزه مستمر با ساختارهای جنسیتی و حریص نهادهای اجتماعی خانواده، محل کار و دانشگاه هستند و تلاش می کنند با اتکا به راهبردهای مختلف و مدیریت احساساتشان، با چالش های موجود در هر یک از آن ها سازگار شوند. پژوهش حاضر بر ضرورت بازاندیشی در سیاست گذاری های آموزشی و سازمانی، حرکت به سمت دانشگاه های منعطف و با شمولیت بالا، برنامه ریزی های درسی سازگار با واقعیت های زندگی این دانشجویان و ترویج فرهنگ سازمانی حساس به سایر مسئولیت های اجتماعی آن­ها تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

non-traditional adult women ، return to university ، academic challenges ، qualitative study ، دانشجویان بزرگسال غیر سنتی ، وقفه تحصیلی ، بازگشت مجدد به دانشگاه ، پژوهش کیفی