رویکردهای حفاظت از محیط زیست در قراردادهای نفتی (بررسی تطبیقی کشورهای ایران، نروژ، اندونزی و عراق)

مفهوم انرژی، توسعه و کاربست بهینه آن یکی از مهمترین مسائل مورد توجه کشورهای جهان اعم از صادرکنندگان و واردکنندگان آن می باشد. مسائل مهم و قابل بحثی همچون استخراج، ترانزیت و نحوه و میزان مصرف انرژی به ویژه انرژی های کربنی در سال های اخیر به نحوی فزاینده توسعه یافته است و این موضوع پیامد مهمی برای محیط زیست در ابعاد مختلف حقوقی، اقتصادی و حتی سیاسی به همراه داشته است. به همین سبب، امروزه، تقریبا تمامی کشورهای جهان در قراردادهای انرژی خود ملاحظات گسترده ای به موضوع زیست داشته اند. هدف پژوهش حاضر رویکردهای حفاظت از زیست محیط در قراردادهای نفتی در برخی از کشورهای تولید کننده نفت است. سوال اصلی پژوهش عبارت است از : «مهمترین رویکردهای موجود در قراردادهای نفتی با تاکید بر موضوع حفاظت از محیط زیست کدامست؟» یافته های پژوهش با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و استفاده از منابع کتابخانه ای و اسنادی نشان داد: ۱. عملیات نفتی از آغاز اکتشاف تا پایان بهره برداری آثاری منفی برمحیط زیست دارد؛ ۲. قراردادهای نفتی در ابتدا توجهی به مباحث محیط زیستی نداشته اند، اما در سال های بعدی شروطی جهت حفاظت از محیط زیست در این قراردادها درج شد که این شروط بیشتر جنبه مالی داشتند تا حفاظت از محیط زیست؛ ۳. در ابتدای انعقاد قراردادهای نفتی، به حفاظت از محیط زیست توجه نشد و این موضوع صرفا از تعهدات پیمانکار تلقی شده است. نتایج پژوهش نشان داد از مهمترین عواملی که سبب حفاظت از محیط زیست خواهد شد، ارزیابی آثار زیست محیطی است و مواردی همچون بیمه های مسئولیت محیط زیستی ، کسب مجوز، استاندارد محصولات و فرایندها، اقدامات بعد از ترک میدان ، دستور موقت ، بهبود مستمر حفاظت از محیط زیست ، مقررات تشویق کننده و ضمانت اجرای ایفای تعهد پیمانکار را شامل می شود.

کلیدواژه ها:

اکتشاف نفت ، ضمانت اجرای حقوقی ، قرارداد نفتی ، محیط زیست ، مقررات قانونی