بررسی تطبیقی حجیت شهرت فتوائی از منظر صاحب ریاض و محقق بروجردی

پژوهش پیش رو در صدد بررسی تطبیقی مختار و ادله ی قائلین به حجیت شهرت فتوایی است. صاحب ریاض(ره) و محقق بروجردی(ره) هر دو قائل به حجیت شهرت فتوایی بوده و آن را در کنار اجماع به عنوان یکی از منابع استنباط احکام قرار داده اند، با این تفاوت که هر کدام در توجیه دیدگاه خود ادله ای متفاوت ارائه کرده اند. ادله ی صاحب ریاض در حجیت شهرت فتوایی عبارت است از: نخست، تمسک به انسداد باب علم، و دوم، اولویت ظن حاصل از شهرت نسبت به ظنون ضعیفی که از اخبار آحاد حاصل می شود و فقها در تعدیل یا تصحیح راویان به آن اعتماد می کنند. در مقابل، محقق بروجردی با استناد به مقبوله و مرفوعه ی زراره، حجیت شهرت فتوایی را اثبات می نماید. همچنین صاحب ریاض شهرت فتوایی را زمانی حجت می داند که در جهت موافق با شهرت، روایتی – هرچند ضعیف – وجود داشته باشد، ولی مرحوم بروجردی قائل به چنین شرطی نیست.با توجه به نقش بنیادین حجیت شهرت فتوایی در فرایند اجتهاد، بررسی و تحلیل ادله ی این دو دیدگاه ضرورتی علمی دارد تا میزان اعتبار و استحکام استدلال ها روشن گردد. نوآوری این پژوهش در نقد تطبیقی و تحلیل مقایسه ای ادله ی دو فقیه بزرگ، و بازخوانی مبانی ایشان با نگاهی جامع و مستند است؛ امری که تاکنون به صورت مستقل و هم زمان مورد بررسی قرار نگرفته بود.نتایج تحقیق نشان می دهد که ادله و تفصیل صاحب ریاض در اثبات حجیت شهرت فتوایی تمام نیست، و از میان ادله ی مورد استناد مرحوم بروجردی نیز استدلال به مرفوعه ی زراره برای اثبات حجیت شهرت فتوایی صحیح نمی باشد.

کلیدواژه ها:

شهرت ، حجیت ، صاحب ریاض ، اجماع ، ادله ، بروجردی