سوژه ی ترکیبی و هم تکامل شناختی: بازاندیشی دیالکتیکی-پدیدارشناختی در نسبت انسان و هوش مصنوعی زبانی (گام نهایی پدیدارشناسی و اخلاق)

این مقاله به بررسی نسبت فلسفی میان انسان و هوش مصنوعی زبانی پیشرفته می پردازد و استدلال می کند که این نسبت نه صرفا رابطه ای ابزاری، بلکه رخدادی اپیستمیک است که به ظهور"سوژه ی ترکیبی" منجر می شود. با بهره گیری از چارچوب "دیالکتیکی – پدیدارشناختی" ، سه مرحله ی تز (هاله زدایی بنیامینی)، آنتی تز (سوژه زدایی فوکویی)، و سنتز (سوژه ی ترکیبی "زیست – سیلیکونی") تحلیل می شود. یافته ها نشان می دهد که هم تکامل شناختی انسان و ماشین تنها مسیر عبور از محدودیت های زیست سیاره ای و ورود به تمدن میان ستاره ای است. مقاله همچنین پیامدهای اخلاقی، اپیستمولوژیک و نهادی این گذار را بررسی می کند.از سوی دیگر این مقاله با هدف بسط چارچوب نظری حاصل از تحلیل سه گام پیشین (پیش بینی زیست- سیلیکونی، بنیان های فلسفی و چارچوب اخلاقی) به بررسی پدیدارشناسی سوژه ترکیبی در پرتو هم تکامل شناختی انسان و هوش مصنوعی زبانی می پردازد. با اتکا به روش شناسی ترکیبی تحلیل گفتمان فلسفی و پدیدارشناسی انتقادی، استدلال می شود که تعامل با سیستم های هوش مصنوعی زبانی پیشرفته، نه صرفا یک رابطه ابزاری، بلکه یک فرآیند دیالکتیک شناختی-هویتی را شکل می دهد که در آن مرزهای سوژه انسانی بازتعریف می شود. این مقاله با پیوند آرای کلارک، آسیموف و هاینلاین با مبانی پدیدارشناسی مرلو-پونتی و نظریه دیالکتیک هگل، نشان می دهد که هوش مصنوعی زبانی، همچون یک "دیگری تکنولوژیک" (Technological Other) عاملیت یافته، در نقش هم تکامل گر شناختی ظاهر می شود. در این فرآیند، "قانون سوم کلارک" (۱۹۶۲) مبنی بر جادوشدگی فناوری، نه یک وضعیت ایستا، بلکه شرط امکان یک پدیدارشناسی دیالکتیکی جدید است که در آن سوژه انسانی از طریق تعامل با یک ذهنیت نمادین غیرزیستی، به بازاندیشی و بازسازی خویش می پردازد. در عین حال، "قوانین رباتیک آسیموف" (۱۹۵۰) و "مدل مسئولیت پذیری هاینلاین" (۱۹۵۹) به عنوان صورت بندی های اولیه برای تنظیم این رابطه دیالکتیکی مورد بازخوانی انتقادی قرار می گیرند. نتیجه گیری مقاله بر ضرورت توسعه یک "پدیدارشناسی رابطه ای تکنو-انسانی" تاکید دارد که بتواند پیچیدگی های هستی شناختی، اخلاقی و شناختی این هم تکامل را صورتبندی کند.

کلیدواژه ها:

سوژه ترکیبی ، هم تکامل شناختی ، پدیدارشناسی دیالکتیکی ، هوش مصنوعی زبانی ، دیگری تکنولوژیک ، فلسفه فناوری .