اخلاق و مسئولیت مدنی مراکز تحقیقاتی : نقض حریم خصوصی نمونه انسانی ( مقایسه حقوق ایران و آمریکا)

زمینه: در حقوق مسئولیت مدنی کشورهای مختلف از جمله ایران، بسیاری از قوانین طراحی شده  ناشی از التزام آن به موازین اخلاقی می باشد. یکی از قوانین اخلاقی پر اهمیت در مسئولیت مدنی ، توجه به حریم خصوصی است. با گسترش روزافزون تحقیقات بر روی انسان، مراکز تحقیقاتی به بازیگران اصلی تولید دانش و در عین حال امانت داران داده های بسیار حساس پزشکی، ژنتیکی و روان شناختی تبدیل شده اند. رعایت حریم خصوصی شرکت کنندگان در پژوهش های علمی، یکی از الزامات بنیادین اخلاقی و حقوقی است که نقض آن می تواند موجب تحقق مسئولیت مدنی مراکز تحقیقاتی شود. این پژوهش با هدف تحلیل مبانی و شرایط تحقق مسئولیت مدنی مراکز تحقیقاتی در نقض حریم خصوصی نمونه های انسانی و مقایسه چارچوب حقوقی ایران و ایالات متحده انجام شده است.مطالعه به روش توصیفی - تحلیلی و با گردآوری داده ها از طریق منابع کتابخانه ای، اسناد قانونی، رویه قضایی و اسناد اخلاق پژوهش در سطح ملی و بین المللی انجام شده است. نتیجه گیری در آمریکا، در کنار مسئولیت مبتنی بر تقصیر، نظریه های «خطر» و «مسئولیت محض» نیز در افشای عمومی اطلاعات خصوصی اعمال می شوند و صرف تحقق چهار شرط یادشده برای احراز مسئولیت کافی است؛ اما در ایران، محدود ماندن به مبنای تقصیر، اثبات و جبران خسارت را برای زیان دیده دشوار و کارکرد بازدارندگی را تضعیف کرده است. این پژوهش نشان داد که مسئولیت مدنی تقصیرمحور در ایران پاسخگوی خطرات نوین افشای داده های پژوهش انسانی نیست و الگوی ترکیبی آمریکا با پذیرش مسئولیت محض در انتشار عمومی اطلاعات خصوصی، الگویی کارآمد برای تضمین حمایت واقعی و بازدارندگی موثر است.

کلیدواژه ها:

Keywords: Civil Liability ، Privacy ، Research Centers ، Iranian Law ، US Law. ، مسئولیت مدنی ، حریم خصوصی ، مراکز تحقیقاتی ، حقوق ایران ، حقوق آمریکا