تاثیر تحریف های شناختی بر بازیابی اطلاعات: یک تحلیل رفتاری در مراحل مختلف جستجو

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر تحریفات شناختی در فرایند بازیابی اطلاعات صورت گرفت. روش شناسی: پژوهش حاضر از نظر روش، پژوهشی پیمایشی است. جامعه آماری پژوهش حاضر را دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه فردوسی مشهد تشکیل می دادند که با روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای، تعداد ۱۰۰ نفر به عنوان نمونه پژوهش انتخاب شدند. گردآوری اطلاعات با استفاده از سه پرسشنامه محقق ساخته صورت گرفت. برای تایید روایی از نظرات متخصصان حوزه بازیابی اطلاعات و برای تایید روایی ساختاری از تحلیل عاملی تاییدی استفاده شد.یافته ها: یافته های پژوهش نشان داد که کاربران در بازیابی اطلاعات تحریف شناختی خاصی را تجربه نمی کردند. میزان به کارگیری تحریف های شناختی، کاربران پیش از شروع جستجو و بازیابی اطلاعات، متفاوت و میزان استفاده تحریف "درشت نمایی" نسبت به سایر تحریف ها بیشتر بود. همچنین، در هنگام جستجو، میزان بکارگیری تحریف های شناختی کاربران متفاوت و میزان استفاده تحریف "درشت نمایی" نسبت به سایر تحریف ها بیشتر بود. پس از جستجو و بازیابی اطلاعات نیز میزان به کارگیری تحریف های شناختی، کاربران پس از جستجو و بازیابی اطلاعات، متفاوت بود و میزان استفاده تحریف "تعمیم مبالغه آمیز" نسبت به سایر تحریف ها بیشتر مشاهده شد است. نتایج: حضور برخی از تحریف های شناختی در مراحل مختلف بازیابی اطلاعات، ضرورت توجه طراحان نظام های بازیابی اطلاعات به این حوزه را نشان می طلبد. وجود تحریف های شناختی بیشتر در مرحله پیش از جستجو نیز نشان از آن می تواند داشته باشد که متخصصان اطلاع رسانی باید در کنار کاربران قرار بگیرند و مشاوره های اطلاعاتی لازم را به آنان ارائه دهند.

کلیدواژه ها:

تحریف های شناختی ، بازیابی اطلاعات ، رفتار جستجوی اطلاعات ، جستجوی اطلاعات ، اطلاع یابی