اثرات درمانی نانوذرات هندوانه ابوجهل (Citrullus colocynthis) بر رت های دیابتی القاشده با استرپتوزوتوسین: بهبود بافت شناسی پانکراس

هدف: دیابت ملیتوس یک اختلال متابولیک مزمن است که با هیپرگلیسمی ناشی از کاهش ترشح انسولین یا اختلال در عملکرد آن مشخص می شود. هیپرگلیسمی پایدار موجب استرس اکسیداتیو و آسیب ساختاری در بافت پانکراس می گردد؛ این آسیب به ویژه در سلول های بتای جزایر لانگرهانس مشهود است. گیاه Citrullus colocynthis (هندوانه ابوجهل) در مطالعات پیشین دارای خواص ضد دیابتی گزارش شده است. بنابراین، هدف این پژوهش ارزیابی اثرات درمانی نانوذرات هندوانه ابوجهل (CCNPs) بر بافت شناسی پانکراس، سطح انسولین، شاخص های استرس اکسیداتیو و سطح گلوکز خون در رت های دیابتی القاشده با استرپتوزوتوسین (STZ) بود.مواد و روش ها: رت های نر ویستار به صورت تصادفی به چهار گروه تقسیم شدند: کنترل، دیابتی بدون درمان، دیابتی تیمار شده با عصاره هندوانه ابوجهل، و دیابتی تیمار شده با نانوذرات هندوانه ابوجهل. دیابت با یک تزریق داخل صفاقی استرپتوزوتوسین (STZ) القا شد. دوره درمان ۲۸ روز به طول انجامید. سطح گلوکز خون و انسولین سرم با روش های بیوشیمیایی استاندارد اندازه گیری شد. برای ارزیابی اثر آنتی اکسیدانی تیمارها، شاخص های استرس اکسیداتیو بررسی شدند. در پایان آزمایش، بافت پانکراس جمع آوری و از نظر بافت شناسی برای ارزیابی تغییرات ساختاری در جزایر لانگرهانس مورد بررسی قرار گرفت. نتایج: نتایج نشان داد که درمان با CCNPs در مقایسه با گروه دیابتی بدون درمان، کاهش معنی داری در سطح گلوکز خون ایجاد کرد. همچنین در مقایسه با گروه های دیابتی بدون درمان و تیمار شده با عصاره، رت های دریافت کننده CCNPs افزایش معنی داری در سطح انسولین نشان دادند. شاخص های استرس اکسیداتیو در گروه CCNP به طور قابل توجهی بهبود یافت. بررسی بافت شناسی نشان داد که در رت های تیمار شده با CCNPs تراکم سلول های بتا افزایش یافته، ساختار جزایر پانکراسی به طور واضح بازسازی شده و دژنراسیون سلولی کاهش یافته است. در مقابل، گروه دیابتی بدون درمان کاهش شدید اندازه جزایر و آسیب سلول های بتا را نشان داد. اثربخشی درمانی فرمولاسیون نانوذره ای بیشتر از عصاره خام گیاه بود.نتیجه گیری: نتایج این مطالعه نشان داد که نانوذرات هندوانه ابوجهل دارای اثرات محافظتی و ترمیمی بر بافت پانکراس در رت های دیابتی هستند. CCNPs کنترل گلیسمی را بهبود بخشیده، ترشح انسولین را افزایش داده و استرس اکسیداتیو را کاهش دادند. بنابراین، استفاده از فرمولاسیون های نانوپایه مشتق از گیاهان دارویی می تواند رویکردی نوآورانه و امیدبخش در مدیریت دیابت محسوب شود.

کلیدواژه ها:

استرس اکسیداتیو ، بافت شناسی پانکراس ، دیابت ملیتوس ، ضد دیابت ، نانوذرات هندوانه ابوجهل