بررسی اثر تراکم و آرایش گیاهان بر بهبود کیفیت هوا و کاهش آلاینده های شهری در مناطق پرتراکم شهر رودسر

افزایش تراکم جمعیت و فعالیت های شهری در شهر رودسر، به ویژه در مناطق مرکزی و پرتردد، منجر به تشدید آلودگی هوا و پیامدهای منفی آن بر سلامت شهروندان شده است. ذرات معلق و گازهای آلاینده ناشی از ترافیک و منابع ثابت، کیفیت زندگی را در این مناطق تنزل داده و نیازمند راهکارهای مبتنی بر زیرساخت های سبز است. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر تراکم و آرایش گیاهان بر بهبود کیفیت هوا و کاهش آلاینده های شهری در مناطق پرتراکم شهر رودسر انجام شده است. در این راستا، تاثیر سطوح مختلف تراکم کاشت (کم، متوسط و زیاد) و الگوهای آرایشی (ردیفی، خوشه ای، پرچینی و ترکیبی) بر غلظت آلاینده های اصلی شامل ذرات معلق (PM۲.۵ و PM۱۰)، دی اکسید نیتروژن (NO۲) و منوکسید کربن (CO) مورد ارزیابی قرار گرفت. برای این منظور، از روش شبیه سازی با نرم افزار ENVI-met در چهار منطقه پرتراکم شهر رودسر (میدان شهرداری، خیابان امام، بلوار طالقانی و میدان کشاورز) طی فصل تابستان ۱۴۰۴ استفاده شد. نتایج نشان داد که افزایش تراکم کاشت از سطح کم به زیاد، به طور متوسط باعث کاهش ۲۸ درصدی PM۲.۵، ۲۳ درصدی PM۱۰، ۳۱ درصدی NO۲ و ۱۹ درصدی CO می شود. از میان الگوهای آرایشی، الگوی پرچینی با تراکم زیاد، بالاترین کارایی را در کاهش آلاینده ها (به ویژه ذرات معلق) داشت و پس از آن الگوی ترکیبی (درختان + پرچین) در رتبه بعدی قرار گرفت. الگوی ردیفی ساده کمترین تاثیر را نشان داد. اثر متقابل تراکم و آرایش نشان داد که ترکیب "تراکم زیاد با آرایش پرچینی" بهترین عملکرد را با کاهش ۳۴ درصدی میانگین آلاینده ها داشته است. تحلیل حساسیت نسبت به جهت باد غالب (شمال غربی) نشان داد که آرایش عمود بر جهت باد، کارایی جذب را تا ۱۵ درصد افزایش می دهد. یافته های این پژوهش می تواند به عنوان راهنمای عملی برای طراحان منظر، مدیران شهری و سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهرداری رودسر در جهت بهینه سازی الگوهای کاشت در مناطق پرتراکم و کاهش اثرات بهداشتی آلودگی هوا مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

تراکم کاشت ، آرایش گیاهی ، کاهش آلاینده ها ، کیفیت هوا ، فضای سبز شهری ، رودسر ، شبیه سازی ENVI-met