نقش مادر در شکل دهی هویت ایمانی نسل آینده؛ طراحی یک الگوی تربیت معنوی تحول آفرین

هدف این پژوهش، تبیین نقش مادر در شکل دهی هویت ایمانی نسل آینده و طراحی یک الگوی تربیت معنوی تحول آفرین متناسب با زیست جهان خانواده ایرانی است. مسئله اصلی آن است که در شرایط پیچیده امروز، تربیت معنوی صرفا توصیه محور یا مناسکی، به تنهایی توان پاسخ گویی به نیازهای هویتی و اخلاقی کودک و نوجوان را ندارد و باید به سمت الگویی رفت که هم مبتنی بر مبانی قرآنی و روایی باشد و هم سازوکارهای روان شناختی درونی سازی ایمان را توضیح دهد. در بیان مسئله، تمرکز بر این است که مادر به عنوان نخستین و پایدارترین عامل دلبستگی و الگوی عاطفی کودک، از طریق پیوند محبت، معنا، نظم اخلاقی و تجربه زیسته دین، می تواند ایمان را از سطح آگاهی به سطح هویت منتقل کند. پرسش تحقیق آن است که مولفه های نقش مادری ایمان ساز چیست و این مولفه ها چگونه در قالب یک مدل عملیاتی قابل اجرا سامان می یابد. روش تحقیق، کیفی با رویکرد تحلیل مضمون و تلفیق آن با استنتاج نظری است و داده ها از متون معتبر قرآنی، روایی و منابع علمی حوزه تربیت دینی و روان شناسی رشد استخراج و کدگذاری شده است. نتایج نشان می دهد الگوی تحول آفرین تربیت معنوی مادرانه بر پنج محور پیوند عاطفی امن، معنابخشی روزمره، الگوگیری رفتاری، گفت وگوی هویت ساز و مدیریت محیط تربیتی استوار است و در سه مرحله سنی «بنیان دلبستگی و عادت های پاک»، «درونی سازی ارزش ها و عقلانیت ایمانی» و «خودراهبرسازی معنوی و مسئولیت اجتماعی» اجرا می شود. در نهایت، کاربست های تحقیق شامل طراحی بسته های آموزشی مادران، اصلاح تعامل خانه و مدرسه در تربیت دینی و ارائه شاخص های ارزیابی رشد معنوی در خانواده است.

کلیدواژه ها:

مادر ، هویت ایمانی ، تربیت معنوی ، خانواده ، الگوی تحول آفرین