ارزیابی تاثیر منظر فرهنگی بر جذب گردشگر و توسعه صنعت گردشگری شهری ( مطالعه موردی: شهر شیراز)

رشد فزاینده شهرنشینی و تشدید رقابت میان مقاصد گردشگری شهری، توجه به مولفه های هویت ساز و تمایزبخش شهرها را بیش از پیش ضروری ساخته است. در این میان، منظر فرهنگی به عنوان حاصل تعامل تاریخی و مستمر انسان و طبیعت، بستری برای تجلی ارزش های کالبدی، معنایی و نمادین شهر به شمار می آید و می تواند نقشی موثر در ارتقای جذابیت مقصد و توسعه صنعت گردشگری ایفا کند. با وجود این، در بسیاری از شهرهای تاریخی ایران، از جمله شیراز، جایگاه منظر فرهنگی در برنامه ریزی و سیاست گذاری گردشگری شهری کمتر به صورت نظام مند و مبتنی بر ارزیابی علمی مورد توجه قرار گرفته است. شهر شیراز با برخورداری از منظر فرهنگی ارزشمند، متکی بر پیشینه تاریخی غنی، ساختار فضایی منحصربه فرد، باغ های تاریخی، عناصر شاخص کالبدی، آیین ها، حافظه جمعی و سرمایه فرهنگی پویا، یکی از مهم ترین مقاصد گردشگری فرهنگی کشور محسوب می شود. این ویژگی ها، شیراز را به بستری مناسب برای بررسی نقش منظر فرهنگی در جذب گردشگر و توسعه گردشگری شهری تبدیل کرده است. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی تاثیر منظر فرهنگی بر جذب گردشگر و توسعه صنعت گردشگری شهری، مطالعه موردی شهر شیراز را با رویکردی ترکیبی (کیفی–کمی) دنبال می کند. در بخش کیفی، با بهره گیری از مطالعات اسنادی و تحلیل ادبیات نظری، مفهوم منظر فرهنگی، مولفه های اصلی آن و چارچوب مفهومی پژوهش تبیین شده است. در بخش کمی، با استفاده از ابزار سنجش و تحلیل داده های گردآوری شده، میزان تاثیر شاخص های منظر فرهنگی بر متغیرهای مرتبط با جذب گردشگر مورد ارزیابی قرار گرفته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که تقویت انسجام کالبدی–تاریخی، ارتقای خوانایی عناصر شاخص شهری، تداوم ارزش های ناملموس و بازنمایی هویت فرهنگی در منظر شهری، تاثیر معناداری بر افزایش جذابیت مقصد، بهبود تصویر ذهنی گردشگران و ارتقای ماندگاری آنان دارد. بر این اساس، منظر فرهنگی شیراز نه تنها به عنوان یک دارایی میراثی، بلکه به مثابه ظرفیتی راهبردی در برنامه ریزی، مدیریت و تحقق توسعه پایدار گردشگری شهری قابل ارزش است.

کلیدواژه ها:

منظر فرهنگی ، توسعه گردشگری ، شیراز