بررسی روایی و پایایی آزمون های رایانه ای تطبیقی در سنجش یادگیری

آزمون های رایانه ای تطبیقی (Computerized Adaptive Testing - CAT) به عنوان یکی از پیشرفته ترین رویکردهای ارزیابی آموزشی، در دهه های اخیر توجه گسترده ای را به خود جلب کرده اند. این نوع آزمون ها با بهره گیری از الگوریتم های هوشمند و نظریه سوال-پاسخ (Item Response Theory - IRT)، توانایی هر آزمون دهنده را به صورت پویا و بلادرنگ برآورد می کنند و سوالات را متناسب با سطح توانایی فرد انتخاب می نمایند. این ویژگی منحصربه فرد، آزمون های تطبیقی را از آزمون های سنتی مداد-کاغذی و حتی آزمون های رایانه ای غیرتطبیقی متمایز می سازد.پژوهش حاضر با هدف بررسی جامع روایی و پایایی آزمون های رایانه ای تطبیقی در سنجش یادگیری انجام شده است. روایی به عنوان مفهومی چندبعدی شامل روایی محتوایی، سازه ای، ملاکی و پیش بینانه مورد بررسی قرار گرفته و پایایی از منظر ثبات درونی، بازآزمایی و پایایی برآورد توانایی مطالعه شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که آزمون های رایانه ای تطبیقی در مقایسه با آزمون های سنتی، از روایی بالاتری برخوردارند، زیرا سوالات انتخاب شده دقیقا با سطح توانایی آزمون دهنده همخوانی دارند و اثر سقف و کف آزمون را کاهش می دهند. همچنین، پایایی این آزمون ها به دلیل استفاده بهینه از اطلاعات هر سوال، در سطح بالاتری قرار دارد.بررسی پیشینه پژوهش های داخلی و بین المللی نشان دهنده رشد چشمگیر کاربرد این آزمون ها در حوزه های مختلف آموزشی، بالینی و استخدامی است. چالش های اصلی در این حوزه شامل امنیت آزمون، نیاز به بانک سوال گسترده، مقبولیت آزمون دهندگان و هزینه های اجرایی است. پژوهش حاضر با تحلیل دقیق شواهد تجربی، پیشنهاداتی برای بهبود روایی و پایایی این آزمون ها و گسترش کاربرد آن ها در نظام آموزشی ایران ارائه می دهد.نتایج این مطالعه می تواند راهنمای عملی برای طراحان آزمون، متخصصان سنجش و ارزیابی، مدیران آموزشی و سیاست گذاران حوزه آموزش فراهم سازد و زمینه را برای اجرای موفق آزمون های تطبیقی در محیط های آموزشی کشور هموار کند.

کلیدواژه ها:

آزمون رایانه ای تطبیقی ، روایی آزمون ، پایایی آزمون ، نظریه سوال-پاسخ ، سنجش یادگیری ، ارزیابی تطبیقی ، بانک سوال ، الگوریتم تطبیقی