طراحی الگوی شایستگی های اجتماعی-هیجانی معلمان برای مدیریت موثر کلاس و کاهش استرس تحصیلی

پژوهش حاضر با هدف طراحی و آزمون الگوی شایستگی های اجتماعی-هیجانی معلمان برای مدیریت موثر کلاس و کاهش استرس تحصیلی دانش آموزان انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، ترکیبی از نوع اکتشافی متوالی بود که در دو مرحله کیفی و کمی اجرا گردید. در مرحله کیفی، با استفاده از روش نظریه داده بنیاد و نمونه گیری هدفمند، با ۲۵ نفر از متخصصان علوم تربیتی و روان شناسی تربیتی و معلمان باتجربه و موفق مصاحبه عمیق نیمه ساختاریافته انجام شد و داده ها با استفاده از روش کدگذاری سه مرحله ای (باز، محوری و انتخابی) تحلیل گردید. در مرحله کمی، جامعه آماری شامل کلیه معلمان و دانش آموزان مقطع متوسطه کشور در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بود که با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای، تعداد ۴۲۰ نفر از معلمان و ۴۲۰ نفر از دانش آموزان انتخاب شدند. برای گردآوری داده ها در مرحله کمی، از پرسشنامه های محقق ساخته برگرفته از یافته های کیفی و نیز پرسشنامه های استاندارد مدیریت کلاس و استرس تحصیلی استفاده گردید. داده های کمی با استفاده از روش های مدل یابی معادلات ساختاری با نرم افزار پی ال اس مورد تحلیل قرار گرفت. یافته های کیفی منجر به شناسایی ابعاد و مولفه های شایستگی های اجتماعی-هیجانی معلمان شامل خودآگاهی، خودمدیریتی، آگاهی اجتماعی، مهارت های ارتباطی و تصمیم گیری مسئولانه گردید. نتایج مرحله کمی نشان داد که الگوی استخراج شده از برازش مطلوبی برخوردار است و شایستگی های اجتماعی-هیجانی معلمان تاثیر مثبت و معناداری بر مدیریت موثر کلاس و تاثیر منفی و معناداری بر استرس تحصیلی دانش آموزان دارد. بر اساس یافته ها می توان نتیجه گرفت که ارتقای شایستگی های اجتماعی-هیجانی معلمان می تواند به عنوان یک راهبرد موثر در بهبود کیفیت مدیریت کلاس و کاهش استرس تحصیلی دانش آموزان مورد توجه برنامه ریزان و مسئولان آموزشی قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

واژگان کلیدی: شایستگی های اجتماعی-هیجانی ، مدیریت کلاس ، استرس تحصیلی ، معلمان ، دانش آموزان.