بررسی نقش معلم در شناسایی زودهنگام اختلالات یادگیری در دوره ابتدایی

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش معلم در شناسایی زودهنگام اختلالات یادگیری دانش آموزان دوره ابتدایی انجام شد. این مطالعه به روش ترکیبی کمی و کیفی و با استفاده از طرح پژوهش زمینه یابی و تحلیل محتوا صورت پذیرفت. جامعه آماری شامل تمامی معلمان دوره ابتدایی شهرستان های گرمسار، آرادان و تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بود که از میان آن ها ۲۵۰ نفر به روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. همچنین برای بخش کیفی، ۳۰ نفر از معلمان باتجربه با حداقل ۱۵ سال سابقه، ۱۰ نفر از روان شناسان و متخصصان اختلالات یادگیری، و ۵ نفر از مدیران مدارس به روش نمونه گیری هدفمند مورد مصاحبه عمیق قرار گرفتند. ابزارهای گردآوری داده ها شامل پرسشنامه محقق ساخته سنجش نقش معلم در شناسایی اختلالات یادگیری با پایایی ۹۱/۰ = α، چک لیست مشاهده عملکرد معلمان، و پروتکل مصاحبه نیمه ساختاریافته بود. تحلیل داده های کمی با استفاده از آزمون های تی تک نمونه ای، تحلیل واریانس یک راهه و رگرسیون چندگانه با نرم افزار SPSS-۲۶ انجام شد و داده های کیفی با روش تحلیل مضمون و با کمک نرم افزار MAXQDA-۲۰ مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته های پژوهش نشان داد که معلمان در چهار حوزه اصلی شامل "آگاهی و دانش تخصصی درباره اختلالات یادگیری"، "مهارت مشاهده و شناسایی علائم هشداردهنده"، "همکاری با والدین و متخصصان" و "ارجاع به موقع و پیگیری" نقش معناداری در شناسایی زودهنگام اختلالات یادگیری دارند ۰۰۱/۰ > P. میانگین کلی نقش آفرینی معلمان ۲۳/۴ از ۵ برآورد شد که نشان دهنده سطح بالایی از تاثیرگذاری است. تحلیل رگرسیون نشان داد که متغیرهای "مهارت مشاهده" و "آگاهی تخصصی" با ضرایب بتای ۳۸۷/۰ و ۳۵۲/۰ بیشترین سهم را در پیش بینی شناسایی زودهنگام اختلالات یادگیری داشتند. تحلیل کیفی داده ها منجر به شناسایی ۶ مضمون اصلی شامل "نقش محوری معلم در خط مقدم شناسایی"، "چالش های پیش روی معلمان"، "اهمیت آموزش های ضمن خدمت"، "همکاری بین بخشی ضروری"، "نقش والدین در تکمیل فرآیند شناسایی" و "پیامدهای شناسایی زودهنگام" گردید. نتایج این پژوهش بر ضرورت توانمندسازی معلمان در زمینه آشنایی با اختلالات یادگیری، تقویت مهارت های مشاهده گری، و ایجاد نظام هماهنگ ارجاع و پیگیری تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

معلم ، اختلالات یادگیری ، شناسایی زودهنگام ، دوره ابتدایی ، دانش آموزان ، مداخله به موقع.