تعیین تخصص های اولویت دار و دارای قابلیت توسعه بخش صنعت در استان خراسان رضوی با رویکرد آمایش سرزمین

هدف آمایش سرزمین، توزیع خردمندانه و متعادل فعالیت های اقتصادی در پهنه جغرافیایی کشور است. یکی از راهکارهای اصلی تحقق این هدف، تخصصی سازی منطقه ای فعالیت ها بر اساس شایستگی ها و مزیت های بومی هر منطقه و در چارچوب سیاست های کلان توسعه ای می باشد. این رویکرد ضمن افزایش بهره وری، نقش مهمی در توسعه پایدار مناطق و جلوگیری از تمرکز نامتوازن فعالیت ها در نقاط خاص ایفا می کند.مطالعه حاضر با رویکردی کاربردی و توسعه محور، به شناسایی و تعیین اولویت تخصص های صنعتی در استان خراسان رضوی و شهرستان های آن پرداخته است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی بوده و داده ها با استفاده از منابع کتابخانه ای و پرسشنامه مبتنی بر نظر ۳۰ تن از کارشناسان و خبرگان صنعتی استان جمع آوری شده است. تحلیل داده ها در دو بعد اصلی صورت پذیرفت: اول، بررسی پیوندهای پیشین و پسین و مزیت نسبی صنایع از منظر عرضه؛ دوم، بهره گیری از رویکرد فضای محصولی از منظر تقاضا.فعالیت های صنعتی تحت هفت گروه اصلی بر اساس کد ISIC مورد بررسی قرار گرفتند: صنایع غذایی و آشامیدنی، محصولات فلزی ساخته شده، وسایل نقلیه موتوری، ماشین آلات و تجهیزات، فلزات پایه، محصولات کانی غیرفلزی، و صنایع لاستیک و پلاستیک. در سطح شهرستان ها، با استفاده از شاخص هایی مانند منابع طبیعی، پیوندهای صنعتی، دانش فنی، بازار، زیرساخت و خدمات پشتیبان و با به کارگیری روش تاپسیس فازی، قلمروهای اولویت دار هر تخصص مشخص گردید.یافته ها نشان داد که صنایع غذایی، به ویژه صنایع لبنی و غیرلبنی، در نواحی مرکزی، شرق و شمال شرق استان متمرکز هستند؛ صنایع موتوری و فلزات اساسی عمدتا در غرب استان قرار دارند؛ و صنایع فلزات پایه بیشتر در جنوب استان متمرکز شده اند. بر خلاف سایر صنایع، صنایع لاستیک و پلاستیک پراکندگی جغرافیایی قابل توجهی داشته و تمرکز مشخصی ندارند. در پایان، پیشنهادهایی برای توسعه متوازن صنعتی و کاهش نابرابری های منطقه ای ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

آمایش سرزمین ، پیچیدگی اقتصادی ، داده ستانده ، تخصص های اولویت دار صنعتی