از اسطوره تا میدان ورزش: اثربخشی الگوگیری از قهرمانان شاهنامه بر انگیزش و اعتماد به نفس نوجوانان ورزشکار

عوامل روان شناختی نظیر انگیزش و اعتمادبه نفس، نقش بنیادینی در رشد، تداوم مشارکت و عملکرد ورزشی نوجوانان ایفا می کنند. در سال های اخیر، گرایش پژوهش های روان شناسی ورزش به سمت مداخلاتی افزایش یافته است که بر معنا، روایت و زمینه های فرهنگی بومی تاکید دارند. شاهنامه فردوسی، به عنوان یکی از برجسته ترین متون اسطوره ای ایران، واجد الگوهای قهرمانی متعددی است که ویژگی هایی همچون شجاعت، پایداری، خودباوری و منش پهلوانی را بازنمایی می کنند و می توانند به عنوان منابعی معنادار برای الگوگیری روان شناختی در ورزش مورد استفاده قرار گیرند. هدف پژوهش حاضر بررسی تاثیر الگوگیری از قهرمانان اسطوره ای شاهنامه بر انگیزش ورزشی، اعتمادبه نفس ورزشی و سازگاری روانشناختی ورزشکاران نوجوان بود. پژوهش با استفاده از طرح نیمه تجربی پیش آزمون–پس آزمون همراه با گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل ورزشکاران نوجوان ۱۳ تا ۱۷ ساله بود که به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند. گروه آزمایش در یک برنامه مداخله ای هشت هفته ای مبتنی بر روایت گری اسطوره ای، بحث های تاملی و الگوگیری روان شناختی از شخصیت هایی نظیر رستم، سهراب و اسفندیار شرکت کردند، در حالی که گروه کنترل تنها فعالیت های ورزشی معمول خود را ادامه دادند. ابزارهای پژوهش شامل مقیاس انگیزش ورزشی، پرسشنامه اعتمادبه نفس ورزشی و مقیاس سازگاری روانشناختی کانر–دیویدسون بود. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که پس از اجرای مداخله، میانگین نمرات انگیزش درونی، اعتمادبه نفس ورزشی و سازگاری روانشناختی در گروه آزمایش به طور معناداری نسبت به گروه کنترل افزایش یافته است (p < ۰. ۰۵). این یافته ها نشان می دهد که بهره گیری هدفمند از روایت ها و الگوهای قهرمانی شاهنامه می تواند به عنوان رویکردی نوآورانه، بومی و اثربخش در مداخلات روان شناسی ورزش نوجوانان مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

شاهنامه فردوسی ، قهرمانان اسطوره ای ، انگیزش ورزشی ، اعتمادبه نفس ورزشی ، سازگاری روانشناختی ، ورزشکاران نوجوان.