ثبات منطقه ای خاورمیانه در پرتو نظامی شدن دیاسپورای افغان از ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۴

نظامی شدن دیاسپورای افغان در منطقه خاورمیانه پدیده نوظهوری است که تاثیرات عمیقی بر الگوهای ثبات و بی ثباتی در منطقه دارد. این پژوهش با بهره گیری از روش توصیفی-تبیینی و در قالب چارچوب مفهومی «دیاسپورای نظامی» و با تکیه بر مطالعه موردی عملکرد این دیاسپورا در کشورهای هدف، به این سوال اساسی پاسخ می دهد که نظامی شدن دیاسپورای افغان در فاصله سال های ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۴ چه تاثیری بر ثبات منطقه ای خاورمیانه داشته است؟ یافته ها حاکی از آن است که دیاسپورای نظامی افغان، در بستری از تحول ژئوپلیتیک، به عنوان یک بازیگر نظامی غیردولتی نقش دوگانه ای ایفا کرده است: از یک سو به تشدید خشونت، بی ثبات سازی سیاسی و تقویت محورهای نیابتی دامن زده و از سوی دیگر، در برخی موارد در نقش عاملی بازدارنده در برابر افراط گرایی و مداخله گر ظاهر شده است. با این حال، تاثیرات ثبات زدای این پدیده نسبت به اثرات تثبیت کننده آن بر منطقه خاورمیانه پررنگ تر است. به علاوه، عملکرد دیاسپورای نظامی افغان، وابسته به زمینه و منافع راهبردی کشور میزبان است فلذا مدیریت این دیاسپورا مستلزم تدابیری چندسطحی و همکاری سازنده میان دولت ها و نهادهای بین المللی در منطقه خاورمیانه است.

کلیدواژه ها:

خاورمیانه ، ثبات منطقه ای ، دیاسپورای افغان ، دیاسپورای نظامی افغان