سریال های عامه پسند، ساز و برگ ایدئولوژیک حاکمیت؛ نشانه شناسی دینداری در سریال تلویزیونی «دودکش ۱»

تلویزیون به عنوان یکی از اساسی ترین رسانه های جمعی برای ارائه ی آموزه های نخبگان دینی مورد استفاده قرار می گیرد. این پژوهش با نگاهی به ابعاد شش گانه ی «دین داری» از منظر نینیان اسمارت، نظریه ی «ایدئولوژی و ساز و برگ های ایدئولوژیک حکومت» لویی آلتوسر، و مفاهیم هم ذات پنداری و سریال عامه پسند، به واکاوی دین داری در سریال عامه پسند تلویزیونی دودکش۱ و چگونگی تاثیرگذاری پیام های دینی بر هم ذات پنداری و سوژه شدگی مخاطب پرداخته است. همچنین با بهره گیری از روش نشانه شناسی، الگوی سه سطحی جان فیسک و محور همنشینی و جانشینی سوسور، پیام های دینی در این سریال مورد واکاوی قرار گرفته است. با این که این سریال در ژانر اجتماعی-خانوادگی و طنزآمیز است، اما یافته های پژوهش نشان می دهد این سریال، نشانه ها و پیام ها(زنجیره نشانه ها)ی دینی را در پنج دسته: ۱- پایان تلخ اعمال بد، که به نحوی تلویحی، نهی از عملی غیر دینی یا توصیه به عملی دینی است. ۲- پایان خوش اعمال خوب، که تایید عملی دینی و به نحوی تلویحی، نهی عملی غیردینی است. ۳- ارائه مفاهیم اعتقادی، همچون امری ذاتی، طبیعی، عام و بی زمان. ۴- ارائه پیام هایی دینی به صورت مستقیم به مخاطب ۵- ارائه پیام هایی یا با محوریت حضور روحانیت و یا در مکان یا موقعیتی دینی؛ به عنوان نشانه های دینی یا پیام ها(زنجیره نشانه ها)ی دینی به نمایش گذاشته است. بیشتر نشانه ها و پیام ها(زنجیره نشانه ها)ی دینی از دسته ابعاد دینی اعتقادی-ایدئولوژیکی، اخلاقی-احکامی و مناسکی-شعائری است.

کلیدواژه ها:

نشانه شناسی ، دینداری ، سریال عامه پسند ، سوژه شدگی ، ایدئولوژی و سازوبرگ های ایدئولوژیک