بررسی راهکارهای پایداری زیست محیطی در خانه طباطبایی ها و خانه بروجردی های شهر کاشان

معماری سنتی ایران بویژه در نواحی گرم و خشک جلوه ای روشن از سازگاری هوشمندانه انسان با شرایط اقلیمی و محیطی است. شهر کاشان به عنوان یکی از شاخص ترین نمونه های این اقلیم، دارای بناهای تاریخی ارزشمندی است که در آن ها اصول پایداری زیست محیطی به شکلی کاملا غیرمکانیکی و مبتنی بر دانش بومی به کار گرفته شده است. در میان این بناها، خانه های تاریخی طباطبایی ها و بروجردی ها که در دوره قاجار ساخته شده اند، از برجسته ترین نمونه های معماری پایدار به شمار می آیند. هدف این پژوهش، شناسایی، تحلیل و مقایسه راهکارهای معماری بومی موثر بر پایداری زیست محیطی در این دو خانه تاریخی با تمرکز بر کاهش مصرف انرژی، بهبود آسایش حرارتی، بهره گیری از تهویه طبیعی، مدیریت آب و استفاده از مصالح بومی است. یافته های پژوهش نشان می دهد که هر دو خانه با بهره گیری از عناصر معماری همچون حیاط مرکزی، بادگیرها، سرداب ها، ایوان ها، دیوارهای ضخیم خشتی و آجری، جهت گیری مناسب فضاها و استفاده از آب و گیاه، توانسته اند شرایط آسایش حرارتی مطلوبی را بدون استفاده از انرژی های فسیلی فراهم کنند. با این حال، تفاوت هایی در نحوه سازماندهی فضایی و راهبردهای اقلیمی مشاهده می شود؛ به گونه ای که خانه طباطبایی ها با شبکه پیچیده سرداب ها، قنات و چندین حیاط، پایداری حرارتی و عملکرد فصلی متنوع تری دارد، در حالی که خانه بروجردی ها با تاکید بر بادگیرهای بلند و تالار گنبدی، از تهویه عمودی موثرتری برخوردار است.

کلیدواژه ها:

معماری پایدار ، معماری سنتی ، اقلیم گرم و خشک ، خانه های تاریخی کاشان ، پایداری زیست محیطی