قواعد فقهی مسئولیت مدنی هوش مصنوعی

هوش مصنوعی به عنوان توانایی یک سیستم کامپیوتری در انجام وظایفی چون یادگیری، استدلال، حل مسئله، تصمیم گیری و درک محیط اطراف به طور فزاینده ای در حوزه های مختلف زندگی انسان ها نفوذ کرده است. این روند افزایش کاربرد هوش مصنوعی، به ویژه در عرصه های حساسی مانند صنعت پزشکی، حمل و نقل هوشمند، ضرورت تدوین چارچوب های حقوقی دقیق و روشن برای تعیین مسئولیت های مدنی ناشی از استفاده از این فناوری را برجسته ساخته است. از منظر فقهی مسئله مسئولیت مدنی هوش مصنوعی دارای ابعاد ویژه و چالش برانگیزی است که نیازمند بررسی دقیق قواعد فقهی است. سامانه های هوش مصنوعی به دلیل نبود عنصر قصد، تقصیر و آگاهی نمی توانند به عنوان شخص حقوقی مستقل شناخته شوند تا اینکه مسئولیت مدنی به عهده آنها باشد، بنابراین مسئولیت ناشی از عملکرد آنها به صورت مستقیم قابل انتساب به خودشان نیست. این پژوهش با هدف تبیین مبانی و چالش های فقهی مسئولیت مدنی هوش مصنوعی، با روش توصیفی-تحلیلی نگاشته شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که بر اساس مبانی فقهی در تعیین مسئولیت مدنی مبنای استناد عرفی قابل پذیرش است. البته به علت نداشتن شخصیت، هوش مصنوعی زیان های ناشی از عملکرد این سامانه ها به عنوان واقعیتی که قابل شناسایی و اثبات است، به اشخاص حقیقی یا حقوقی مرتبط با طراح، تولید، مالکیت و بهره بردار نسبت داده می شود. همچنین قواعد فقهی مرتبط با مسئولیت مدنی هوش مصنوعی که مورد بررسی قرار گرفت قاعده اتلاف، تسبیب، لا ضرر و قاعده غرور بود.

کلیدواژه ها:

استناد عرفی ، شخصیت حقوقی ، هوش مصنوعی ، قواعد مسئولیت مدنی ، مسئولیت مدنی