محور روده-مغز و اختلالات رفتاری در حیوانات خانگی: مرور نظام مند نقش میکروبیوتای روده و مداخلات تغذیه ای (پروبیوتیک ها، پری بیوتیک ها و سایکوبیوتیک ها) در اضطراب، پرخاشگری و اختلالات شناختی

زمینه و هدف: اختلالات رفتاری از جمله اضطراب، پرخاشگری و افت شناختی در حیوانات خانگی از چالش های مهم در دامپزشکی رفتاری محسوب می شوند. شواهد اخیر نشان می دهد که محور روده-مغز از طریق تعاملات عصبی، ایمنی و متابولیکی نقش کلیدی در تنظیم رفتار ایفا می کند و تغییر در ترکیب میکروبیوتای روده می تواند با بروز یا بهبود اختلالات رفتاری مرتبط باشد. هدف از این مطالعه، مرور نظام مند شواهد علمی مربوط به ارتباط میکروبیوتای روده با اختلالات رفتاری در سگ ها و گربه ها و شناسایی مسیرهای زیستی موثر در محور روده-مغز بود. روش کار: این مطالعه به روش مرور نظام مند و بر اساس دستورالعمل PRISMA انجام شد. جستجوی سیستماتیک در پایگاه های معتبر علمی و دانشگاهی و بدون محدودیت زبانی از سال ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ انجام گرفت. معیارهای ورود شامل مطالعات تجربی و کارآزمایی های بالینی بر روی سگ ها و گربه ها با تمرکز بر میکروبیوتای روده و پیامدهای رفتاری بود. ارزیابی کیفیت مطالعات با استفاده از ابزار SYRCLE و JBI انجام شد و تحلیل داده ها به روش سنتز روایتی صورت گرفت. نتایج: از میان ۶۱۲ مقاله شناسایی شده، در نهایت ۱۶ مطالعه واجد شرایط وارد تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که افزایش باکتری های مفید مانند Lactobacillus و Bifidobacterium همراه با افزایش تولید SCFAs، به ویژه بوتیرات، منجر به کاهش علائم اضطرابی در سگ ها شد. همچنین، تغییر در تاکسون های Firmicutes و Oscillospira با رفتارهای پرخاشگرانه مرتبط بود و کاهش Fusobacteria با افت شناختی در حیوانات مسن همبستگی داشت. همچنین ناهمگنی در طراحی مطالعات و ابزارهای رفتاری مانع انجام متاآنالیز شد. نتیجه گیری نهایی: یافته های این مطالعه نشان می دهد که محور روده-مغز یک مسیر تنظیمی مهم در بروز اختلالات رفتاری حیوانات خانگی است و مداخلات تغذیه ای مبتنی بر تعدیل میکروبیوتا می توانند به عنوان یک رویکرد بالینی نوین در مدیریت اضطراب، پرخاشگری و زوال شناختی مورد استفاده قرار گیرند. این نتایج مسیر جدیدی را برای توسعه درمان های میکروبیوم محور در دامپزشکی فراهم می سازد و بر ضرورت انجام کارآزمایی های بالینی با طراحی دقیق تر تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

تعدیل میکروبیوتا ، سایکوبیوتیک ها ، اختلالات رفتاری حیوانات ، اختلال شناختی ، اسیدهای چرب زنجیره کوتاه