اهمیت پایش مولکولی و ژنتیکی و راهبردهای واکسیناسیون هدفمند در مدیریت لارنگوتراکئیت عفونی طیور

بیماری لارنگوتراکئیت عفونی (Infectious Laryngotracheitis, ILT) یکی از بیماری های تنفسی مهم در طیور است که توسط ویروس هرپس ایجاد می شود و خسارات اقتصادی و بهداشتی قابل توجهی در صنعت مرغداری به همراه دارد. واکسیناسیون به عنوان یکی از مهم ترین ابزارهای کنترل این بیماری به کار گرفته می شود، اما نوع واکسن انتخابی می تواند پیامدهای اپیدمیولوژیک متفاوتی داشته باشد. واکسن های زنده تخفیف حدت یافته از نوع منشا جنین مرغی (CEO) و منشا کشت سلولی (TCO)، علی رغم توانایی در ایجاد ایمنی موثر، قابلیت انتقال به سایر پرندگان را دارند و حتی می توانند در بدن پرنده به حالت نهفته باقی مانده و در شرایط استرس فعال شوند. این ویژگی ها باعث شده اند که در برخی موارد، واکسن های زنده خود به عنوان منبع انتشار بیماری عمل کنند. علاوه بر این، شواهد و بررسی های اخیر در سطح ژنومی نشان داده است که سویه های واکسن می توانند با یکدیگر و یا با ویروس های وحشی بازترکیب شده و سویه های جدید با حدت متفاوت ایجاد کنند. در مقابل، واکسن های نوترکیب وکتوری (مانند rHVT-LT وrFPV-LT) از مزیت عدم انتقال برخوردارند و خطر کمتری در ایجاد سویه های واکسن مانند دارند، هرچند در برخی موارد میزان مهار تکثیر ویروس میدانی کامل نیست. در این میان، پایش مولکولی و استفاده از روش های توالی یابی برای افتراق سویه های واکسن و وحشی نقش کلیدی در مدیریت بیماری دارد. به طور کلی، واکسیناسیون علیه بیماری لارنگوتراکئیت عفونی یک تیغ دو لبه محسوب می شود؛ از یک سو در کاهش مرگ ومیر و علائم موثر است و از سوی دیگر می تواند با انتشار و بازترکیب، زمینه ساز چالش های جدید شود. بنابراین، ترکیب راهبردهای واکسیناسیون هدفمند، پایش مولکولی و ژنتیکی و همچنین تقویت امنیت زیستی بهترین راهکار برای مدیریت پایدار بیماری در صنعت طیور به شمار می رود.

کلیدواژه ها:

لارنگوتراکئیت عفونی ، واکسیناسیون ، نوترکیبی ، ویروس هرپس ، پایش مولکولی و ژنتیکی ، امنیت زیستی