بررسی اثرات کتامین و پروپوفول بر یادگیری و حافظه فضایی با استفاده از آزمون ماز آبی موریس

زمینه مطالعه: حافظه و یادگیری فضایی از مهم ترین حوزه های پژوهش در علوم اعصاب رفتاری می باشد که به طور گسترده با آزمون Morris Water Maze (MWM) مورد بررسی قرار می گیرند. در سال های اخیر، تاثیر داروهای بیهوشی مانند کتامین و پروپوفول بر فرآیندهای شناختی توجه زیادی را جلب کرده است. هدف این مطالعه، مقایسه تاثیر تزریق مکرر کتامین و پروپوفول بر یادگیری و حافظه مکانی در موش های صحرایی ویستار بود. روش کار: این پژوهش تجربی بر روی ۱۸ موش نر بالغ (وزن ۱۸۰–۲۰۰ گرم) انجام شد که به طور تصادفی به سه گروه مساوی تقسیم شدند به این صورت که گروه کنترل (سالین)، گروه کتامین ۲۰ mg/kg، داخل صفاقی و گروه پروپوفول ۲۵ mg/kg، داخل صفاقی. داروها به مدت پنج روز متوالی تزریق شدند و عملکرد حیوانات طی فاز آموزش (۵ روز) و آزمون پروب (روز ششم) با استفاده از شاخص های زمان فرار و تعداد عبور از سکوی پنهان ارزیابی گردید. تحلیل آماری با آزمون ANOVA و پس آزمون Bonferroni انجام شد. نتایج: نتایج نشان داد که در گروه کنترل، کاهش تدریجی و معنی داری در زمان فرار در طی روزهای آموزش مشاهده شد. پروپوفول از همان روز اول باعث افزایش معنادار زمان فرار و اختلال در یادگیری شد، در حالی که کتامین از روز سوم به بعد اثر تجمعی و تاخیری بر کاهش روند یادگیری ایجاد کرد. در آزمون پروب، هر دو داروی کتامین و پروپوفول باعث کاهش معنی دار تعداد عبور از سکوی هدف نسبت به گروه کنترل شدند (p<۰.۰۰۱)، اما تفاوت بین دو گروه دارویی مشاهده نگردید. نتیجه گیری: این یافته ها نشان می دهد که پروفوفول عمدتا بر اکتساب یادگیری فضایی اثر فوری و شدید دارد، در حالی که کتامین با اثرات تجمعی موجب اختلال در تحکیم حافظه می شود. در نهایت، هر دو دارو منجر به تضعیف مشابهی در حافظه مکانی شدند. این نتایج اهمیت توجه به اثرات شناختی داروهای بیهوشی در مطالعات حیوانی و کاربردهای بالینی را برجسته می سازد.

کلیدواژه ها:

آزمون ماز آبی موریس ، حافظه مکانی ، کتامین ، پروپوفول ، یادگیری فضایی