تحلیل ریسک اکولوژیکی فلزات سنگین در رواناب شهری با مدل ArcSWAT (مطالعه موردی: منطقه ۲۲ شهر تهران)

توسعه شهری و افزایش سطوح غیرقابل نفوذ، منجر به تشدید آلودگی رواناب های سطحی در مناطق شهری شده است. در این پژوهش، به منظور بررسی بار آلاینده ها، شش رویداد بارندگی در منطقه ۲۲ شهر تهران نمونه برداری و غلظت میانگین رویداد (EMC) برای جامدات معلق کل و فلزات سنگین شامل سرب، روی، مس، کادمیوم، کروم، جیوه، آهن و آرسنیک در چهار نوع کاربری مسکونی، تجاری، صنعتی و ترافیکی اندازه گیری شد. نتایج نشان داد که کاربری های صنعتی و ترافیکی بیشترین غلظت فلزات سنگین را دارا بوده اند. مدل SWAT جهت شبیه سازی بار رسوبات و فلزات مورداستفاده قرار گرفت و با ضرایب کارایی مناسب (NSE = ۰.۹۴ و R² = ۰.۹۶) عملکرد مطلوبی از خود نشان داد. ارزیابی ریسک اکولوژیک با شاخص RI بیانگر سطح ریسک «خیلی بالا» در کاربری های صنعتی و ترافیکی و سطح «متوسط» در کاربری مسکونی بود. یافته ها نشان می دهد که رواناب شهری منطقه ۲۲ منبع قابل توجهی از فلزات سنگین محسوب شده و می تواند تهدیدی جدی برای سلامت اکوسیستم های آبی باشد. بنابراین، استفاده از زیرساخت های سبز و مدیریت موثر رواناب شهری به عنوان راهکارهای کلیدی کاهش آلودگی توصیه می شود.

کلیدواژه ها:

رواناب شهری ، فلزات سنگین ، ارزیابی ریسک اکولوژیکی ، مدل SWAT ، منطقه ۲۲ تهران