مطالعه تطبیقی الزامات حقوقی، فنی و استانداردهای حاکم بر اجرای BIM در پروژه های عمرانی دولتی و خصوصی و چالش های پیاده سازی آن

هدف این پژوهش، شناسایی و تحلیل تطبیقی الزامات حقوقی، فنی و استانداردی حاکم بر اجرای مدل سازی اطلاعات ساختمان (BIM) در پروژه های عمرانی دولتی و خصوصی و تبیین تفاوت ها و شباهت های آن ها با تمرکز بر چالش های پیاده سازی است. پژوهش حاضر از نظر ماهیت، کیفی و از نظر روش، توصیفی–تحلیلی با رویکرد تطبیقی است. داده ها از طریق مطالعه اسنادی و مرور نظام مند مقالات علمی، گزارش های سیاستی، استانداردهای بین المللی، دستورالعمل های اجرایی و اسناد قراردادی مرتبط با BIM گردآوری شد. سپس با استفاده از تحلیل محتوای کیفی، الزامات استخراج شده در سه بعد حقوقی، فنی و استانداردی کدگذاری و در دو بستر پروژه های دولتی و خصوصی طبقه بندی گردید. نتایج نشان می دهد که در پروژه های دولتی، الزامات BIM ماهیتی نهادی، الزام آور و استانداردمحور دارند و تمرکز اصلی بر شفافیت، پاسخگویی، کنترل پروژه و مدیریت دارایی های عمومی است. در مقابل، در پروژه های خصوصی، الزامات BIM عمدتا پروژه محور، انعطاف پذیر و متاثر از منطق اقتصادی و مدیریت ریسک هستند. همچنین، نقش استانداردها در بخش دولتی بیشتر به عنوان ابزار حکمرانی اطلاعات و یکپارچه سازی داده ها و در بخش خصوصی به عنوان ابزار تسهیل همکاری و تبادل داده میان عوامل پروژه مشاهده شد. تفاوت های معناداری نیز در حوزه مالکیت داده، مسئولیت ها و محرمانگی اطلاعات میان دو بخش شناسایی گردید. نتایج پژوهش نشان می دهد که تدوین یک چارچوب یکسان برای اجرای BIM در پروژه های دولتی و خصوصی کارآمد نیست و لازم است چارچوب های لایه بندی شده و متناسب با ماهیت نهادی هر بخش طراحی شوند.

کلیدواژه ها:

مدل سازی اطلاعات ساختمان (BIM) ، الزامات حقوقی ، الزامات فنی ، استانداردهای BIM ، پروژه های عمرانی دولتی و خصوصی