تاثیر فرهنگی و سیاسی طبرستان در رواج مذهب زیدی و حکومت های زیدی مذهب در گیلان شرقی (بیه پیش)

نواحی جنوبی دریای خزر به دلیل شرایط خاص اقلیمی و جغرافیایی همزمان با حمله عرب ها به ایران فتح نشد و اسلام پذیری اهل گیلان نیز به تعویق افتاد و با چند دهه تاخیر در نتیجه تبلیغات علویان فراری به طبرستان و تشکیل دولت علویان در آن خطه، اهالی گیلان شرقی موسوم به بیه پیش به قبول اسلام گردن نهادند. این پژوهش بر آن است تا با استفاده از روش تحلیلی- توصیفی فرایند ظهور و علل و عوامل گسترش تشیع و حکومت های زیدی در گیلان شرقی را بررسی نماید. یافته های پژوهش نشان می دهد که؛ مذهب تشیع در مناطق شرقی سپیدرود نخست از گونه ی زیدی بود و حکومت های زیدی محلی امور مربوط به آن را تا آنکه اسماعیلیان الموت اعلام موجودیت نموده و مناطق کوهستانی گیلان را که شامل اشکورات و دیلمان بود تحت تاثیر خود قرار دادند و با سقوط اسماعیلیان الموت، دولت شیعی آل کیا مذهب زیدی را به عنوان مذهب رسمی در نقاط شرقی گیلان تثبیت نمودند. سرانجام پس از روی کار آمدن صفویان، خاندان کیائی مذهب خود را به تشیع اثنی عشری تغییر داده و در چرخشی ایدئولوژیک به تعقیب و آزار شیعیان زیدی پرداختند و مقارن حکومت شاه عباس صفوی حکومت های محلی در گیلان برچیده شده و مذهب شیعه امامیه به مذهب رسمی در گیلان تبدیل شد.

کلیدواژه ها:

گیلان ، تشیع ، بیه پیش ، آل کیا