بررسی مشخصه های رویشی توده های دست کاشت گونه پلت در مناطق مختلف از سطح دریا در جنگل نکا-ظالمرود

ارتفاع از سطح دریا به عنوان یکی از مهم ترین عوامل فیزیوگرافی، نقش تعیین کننده ای در کنترل رشد، ساختار و پویایی توده های جنگلی ایفا می کند. هدف از این پژوهش، بررسی اثر گرادیان ارتفاعی بر شاخص های رویشی توده های دست کاشت پلت (Acer velutinum) در جنگل های نکا–ظالمرود استان مازندران بود. بدین منظور، نمونه برداری در چهار طبقه ارتفاعی (۲۰۰–۴۰۰، ۴۰۰–۶۰۰، ۶۰۰–۸۰۰ و ۸۰۰–۱۰۰۰) متر از سطح دریا انجام شد و در هر طبقه، چهار قطعه نمونه ۲۰×۲۰ متر به صورت تصادفی انتخاب گردید. در هر قطعه، کلیه درختان از نظر قطر برابرسینه، ارتفاع، سطح مقطع و حجم اندازه گیری شدند. داده ها پس از بررسی نرمال بودن، با استفاده از آزمون واریانس یک طرفه (ANOVA) و آزمون تعقیبی Tukey’s HSD در سطح اطمینان ۰٫۰۵ تحلیل شدند. نتایج نشان داد که ارتفاع از سطح دریا اثر معنی داری بر تمامی شاخص های رویشی مورد بررسی دارد (P<۰.۰۰۱). میانگین ارتفاع درختان با افزایش ارتفاع از سطح دریا روندی کاهشی و معنی دار نشان داد، به طوری که بیشترین مقدار آن در طبقه ارتفاعی (۴۰۰–۲۰۰ متر) و کمترین مقدار در طبقه (۱۰۰۰–۸۰۰ متر) مشاهده شد. در مقابل، میانگین قطر برابرسینه و سطح مقطع درختان در ارتفاعات بالاتر افزایش معنی داری داشت که بیانگر تغییر الگوی تخصیص زیست توده از رشد ارتفاعی به رشد قطری در شرایط تنش محیطی است. تغییرات حجم توده نیز از یک الگوی غیرخطی و U شکل پیروی کرد؛ به طوری که بیشترین حجم در ارتفاعات پایین، کمترین مقدار در ارتفاعات میانی و افزایش مجدد حجم در ارتفاعات بالا ثبت شد. به طورکلی، نتایج این پژوهش نشان داد که توده های دست کاشت افراپلت با بهره گیری از استراتژی های تطبیقی فیزیولوژیکی و بیومکانیکی، توانایی بالایی در سازگاری با تغییرات ارتفاعی دارند. این یافته ها می تواند به عنوان مبنایی علمی برای بهینه سازی برنامه های جنگل کاری، انتخاب رویشگاه مناسب و مدیریت پایدار توده های دست کاشت در جنگل های هیرکانی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

ویژگی های کمی ، جنگل کاری ، فاصله کاشت ، جنگل هیرکانی ، پلت