ارزیابی راهبردهای تامین ارز برای واردات دارو و تجهیزات پزشکی و تاثیر آن بر پایداری زنجیره تامین در بخش بهداشت و درمان ایران

تامین به موقع و کافی ارز برای واردات دارو و تجهیزات پزشکی، یکی از کلیدی ترین چالش های نظام سلامت ایران در شرایط تحریم و نوسانات ارزی است. این مقاله به ارزیابی راهبردهای مختلف تامین ارز و تاثیر آن بر پایداری زنجیره تامین دارو و تجهیزات پزشکی می پردازد. روش: این مطالعه با استفاده از روش تحلیل اسنادی و تطبیقی، راهبردهای اصلی تامین ارز شامل تخصیص ارز ترجیحی، سیستم نیمایی، بازار آزاد، مکانیسم های مالی بین المللی و توسعه تولید داخل را مورد بررسی قرار می دهد. داده ها از طریق بررسی اسناد، قوانین و گزارش های رسمی گردآوری شده اند. شامل نمونه های داروها و تجهیزات مشمول ارز ترجیحی (مانند انسولین، واکسن ها، دستگاه های MRI)، قوانین مرتبط (مانند تبصره ۴ قانون بودجه ۱۴۰۳) و زمینه اقتصاد سلامت و سیاست های ارزی است. یافته ها: یافته ها نشان می دهد که هیچ راهبرد منفردی به تنهایی پاسخگو نیست. بر اساس داده های بانک مرکزی، در سال ۱۴۰۴ بیش از ۱.۴۴ میلیارد دلار ارز برای این بخش تخصیص یافته، اما تاخیرها و چالش های اجرایی پایداری را تهدید می کند. ترکیبی از راهبردها با تمرکز بر شفافیت، اولویت بندی و حمایت بیمه ای، بهترین رویکرد برای حفظ دسترسی و کاهش وابستگی است. نتیجه گیری: یک برنامه جامع، شفاف و چابک که ترکیبی از همه راهبردها را با هم ادغام کند، لازمه تضمین امنیت دارویی کشور است. راهکارهای پیشنهادی شامل شفافیت و نظارت، هدفمندسازی یارانه، توسعه مکانیسم های مالی جایگزین، تقویت تولید داخل و مدیریت تقاضا می باشد.

کلیدواژه ها:

تامین ارز ، واردات دارو ، تجهیزات پزشکی ، زنجیره تامین ، پایداری ، سیستم سلامت ، ارز ترجیحی ، نیما