تاثیر مخاطرات ژئوفیزیکی (زلزله و رانش) و هیدرولوژیکی (سیل) بر وضعیت اکولوژیکی و ژنتیکی (جمعیت، ساختار و تنوع ژنی) گونه های جانوری ایران

ایران از جمله کشورهایی است که در رده کشورهای پرخطر از منظر مخاطرات طبیعی قرار دارد. زلزله های ناشی از کمربند آلپ-هیمالیا، رانش های کوهستانی البرز و زاگرس، فرونشست، فرسایش خاک، خشکسالی (پدیده تدریجی ناشی از کاهش بارش)، استرس دمایی، ترسالی و سیلاب ناشی از تغییرات اقلیمی در فصول بارشی از جمله مهم ترین مخاطرات طبیعی کشور به شمار می روند. سیل و زلزله می توانند سبب تغییرات ساختاری زیستگاه (زلزله سرپل ذهاب و اثر بر پوشش زمین و مراتع) شده و سبب مهاجرت جانوران شوند. همچنین مخاطرات طبیعی می توانند در جمعیت های کوچک سبب انقراض محلی شوند. سیل و زلزله ممکن است سبب افت تنوع اللی (افزایش هم خونی و تغییرات تکاملی) شوند. جریان های ژنی (Gene flow) می توانند تحت تاثیر مخاطرات قرار گرفته و در پی آن شاهد اختلاط ژنی و یا جدایی جمعیت ها (تکه تکه شدن زیستگاه در پی رانش های البرزی یا جدایی سمندرها بر اثر رودخانه دز) بود. گرد و غبار صرف نظر از بیماری زایی (مستقیم) و ناقل بودن با اثر بر منابع آب و زنجیره غذایی بر پستانداران و خزندگان اثر می گذارد. رفتار جانوران (حتی در سطح میکروارگانیسم ها) می تواند پیش نشانگر وقوع رخدادهایی نظیر زلزله در کنار تغییر شکل زمین (تراز و کج شدگی) و میدان تنش در پوسته باشد. برخی جانوران پیش از وقوع نسبت به سیگنال های الکتریکی لرزه ای و اختلالات ژئومغناطیسی حساس می شوند. خزندگان شاخص سلامت زیستگاه ها نسبت به تغییرات محیطی (آب و هوایی) می باشند.

کلیدواژه ها:

اکولوژی مولکولی ، شارش ژنی ، زیستگاه ، ماشین لرنینگ ، مخاطرات طبیعی