مروری بر اثرات آلاینده های هوا و تغییرات اقلیمی بر مقاومت درختان غیرمثمر خیابانی

آلودگی هوا و تغییرات اقلیمی از مهم ترین عوامل تهدیدکننده پایداری پوشش گیاهی شهری به ویژه درختان خیابانی غیرمثمر هستند. درک اثرات این تنش ها بر مقاومت و سلامت این درختان می تواند به بهبود تاب آوری اکوسیستم شهری کمک کند. این مطالعه با هدف تعیین اثرات آلاینده های هوا و تغییرات اقلیمی بر مقاومت درختان غیرمثمر خیابانی انجام شد. مقالات پژوهشی اصیل از پایگاه های داده معتبر انتخاب شدند. در مجموع، ۲۵ مطالعات منتشر شده بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵، که عمدتا از پایگاه های داده ای مانند Scopus، Google Scholar، Web of Science و Science Direct بازیابی شدند. توانایی گونه های مختلف برای جذب آلاینده ها به طور قابل توجهی متفاوت است. این اختلاف عملکرد عمدتا به ویژگی های ساختاری و مورفولوژیک سطح برگ مربوط می شود؛ عواملی مانند زبری برگ، وجود کرک ها، ناهمواری ها، ضخامت کوتیکول و ساختارهای رزینی توانایی برگ را در به دام انداختن ذرات معلق از هوا را افزایش می دهند. رشد ارتفاع و قطر ساقه گونه ها تحت تاثیر ترکیب آلاینده ها متفاوت بود؛ افزایش همزمان O₃ و CO₂ رشد افرا نروژی را افزایش داد، اما زیرفون برگ ریز تنها در معرض ذرات معلق حدود ۲۰٪ کاهش رشد داشت. درختان خیابانی در کره جنوبی سالانه تا ۳.۹ تن کربن در هکتار جذب و میانگین ۲.۰۱ کیلوگرم ذرات معلق در هکتار رسوب دادند، که نقش مهمی در کاهش آلاینده های شهری و بهبود کیفیت هوا دارد. یافته ها نشان می دهد که انتخاب گونه های مقاوم، ترکیب گونه های برگریز و همیشه سبز، و طراحی بهینه کاشت، می تواند تاب آوری و عملکرد اکولوژیکی درختان را بهبود بخشد و نقش موثری در کاهش آلودگی هوا و تغییر اقلیم ایفا کند.

کلیدواژه ها:

آلاینده های هوا ، درختان غیرمثمر ، طراحی شهری ، ذرات معلق