واکاوی تحلیلی نام گذاری شعر سپید و طبقه بندی کارکردهای قافیه در اشعار احمد شاملو

نام گذاری قالب اشعار احمد شاملو و تبیین جایگاه موسیقی در شعر وی، همواره یکی از چالش های جدی در نقد ادبی معاصر بوده است. این پژوهش با هدف واکاوی منطق نام گذاری «شعر سپید» و بررسی چگونگی کارکرد قافیه در اشعار غیرعروضی شاملو تدوین شده است. روش تحقیق در این مطالعه، توصیفی-تحلیلی با تکیه بر استدلال تمثیلی و تحلیل ساختاری متن است. یافته های پژوهش نشان می دهد که اگرچه اصطلاح «شعر سپید» در مبانی غربی با ساختار اشعار شاملو تفاوت هایی دارد، اما این عنوان در زبان فارسی دچار تطور معنایی شده و به عنوان یک زیرژانر بومی (شعر سپید شاملویی) تثبیت شده است. در بخش دوم، با طبقه بندی نمونه های شعری مشخص گردید که شاملو برخلاف تصور عمومی، نه تنها قافیه را حذف نکرده، بلکه با بهره گیری از شگردهایی نظیر «قافیه های بصری»، «توازن های آوایی جایگاه مند» و «استقلال ردیف»، نوعی موسیقی کناری جایگزین خلق کرده است. این الگوها که ریشه در ظرفیت های زبان فارسی دارد، توانسته اند خلاء وزن عروضی را پر کرده و به شعر سپید، تشخصی ساختارمند و آهنگین ببخشند.

کلیدواژه ها:

احمد شاملو ، شعر سپید ، قافیه ، موسیقی شعر