واکاوی گفتمان نوسازی و توسعه در ایران معاصر

تاریخ معاصر ایران شاهد تلاش طیفی از دست اندرکاران سیاسی- اداری برای نوسازی، آبادانی، عمران، پیشرفت و توسعه کشور بوده است. نوسازی و توسعه ایران در دو سده گذشته با فراز و فرودها و رونق و رکودهایی همراه بوده است. با شتاب گرفتن اندیشه های توسعه، ضرورت برنامه ریزی بیش از پیش آشکار و سازمان برنامه و بودجه کشور تاسیس شد. در دهه های پیش از ۱۳۲۷ نیز اقدامات جسته و گریخته ای درخصوص ایجاد یک نظام برنامه ای در عرصه اقتصاد انجام گرفت ولی با تولد سازمان برنامه و بودجه، این اقدامات نظم یافت و تبدیل به یک نظام شد.سوالی که در اینجا قابل طرح می باشد، این است که جهت گیری این برنامه ها (اقتصادی، سیاسی یا جامع)، چه بوده است؟ در پاسخ باید اذعان داشت که تاریخ نوسازی و توسعه در ایران بیشتر گرایش به جنبه های اقتصادی داشته است. این مسئله از دوره پهلوی تا سال های پس از انقلاب اسلامی نیز ادامه یافته است. تنها در برنامه پنجم قبل از انقلاب اسلامی، و نیز از برنامه سوم پس از انقلاب اسلامی است که می توان شاخص های غیراقتصادی را در برنامه های توسعه ملاحظه کرد. در در دوره پس از انقلاب اسلامی، با توجه به نیازهای داخلی و الزامات بین المللی، برنامه های اقتصادی اجتماعی با توسعه سیاسی، تنش زدایی و تعامل با نظام بین الملل آمیخته می شوند و توجه به توسعه همه جانبه در دستور کار قرار می گیرد.

کلیدواژه ها:

نوسازی ، توسعه ، برنامه ریزی ، توسعه اقتصادی ، ایران.