جایگاه منطقه ای جمهوری اسلامی ایران در افق ۲۰۳۰: سناریوهای محتمل در رقابت سیاسی- اقتصادی آمریکا، چین و روسیه

گذار نظام بین الملل از نظم تک قطبی پساجنگ سرد به سوی ساختاری چندقطبی و رقابت محور، جایگاه بازیگران منطقه ای را به طور بنیادین تحت تاثیر قرار داده است. در این میان، جمهوری اسلامی ایران به واسطه موقعیت ژئوپلیتیکی، منابع انرژی و نقش امنیتی در غرب آسیا، در کانون رقابت سه قدرت جهانی ایالات متحده آمریکا، جمهوری خلق چین و فدراسیون روسیه قرار گرفته است. پرسش اصلی این مقاله آن است که رقابت سیاسی–اقتصادی این سه قدرت چگونه و از چه مسیرهایی بر جایگاه منطقه ای ایران در افق ۲۰۳۰ تاثیر می گذارد؟ پژوهش حاضر با بهره گیری از رویکرد تحلیلی–توصیفی و چارچوب نظری ثبات هژمونیک، نشان می دهد که ایران هم زمان با افزایش اهمیت ژئوپلیتیکی، با محدودیت های ساختاری در تبدیل این اهمیت به قدرت پایدار منطقه ای مواجه است. یافته های مقاله نشان می دهد که جایگاه منطقه ای ایران در افق ۲۰۳۰ نه به طور مطلق تقویت و نه تضعیف خواهد شد، بلکه تابعی از نحوه کنش راهبردی ایران در نظم گذار جهانی است. رقابت آمریکا، چین و روسیه اهمیت ژئوپلیتیکی ایران را افزایش داده، اما بدون اصلاحات نهادی، تنوع بخشی به شرکا و اتخاذ سیاست توازن فعال، این اهمیت به قدرت پایدار تبدیل نخواهد شد. راهبرد مطلوب برای ایران، ترکیبی از واقع گرایی، انعطاف پذیری تاکتیکی و بازتعریف عمل گرایانه سیاست خارجی است.

کلیدواژه ها:

"ایران" ، "رقابت قدرت های بزرگ" ، "ثبات هژمونیک" ، "غرب آسیا" ، "نظم چندقطبی"