تجزیه ارزش افزوده صادرات ناخالص ایران: یک تحلیل مقایسه ای با تمرکز بر کشورهای عضو بریکس و پیمان شانگهای

هدف این مقاله، تجزیه ارزش افزوده صادرات ناخالص ایران در ارتباط با گروه های مختلف کشورهای مهم در سطح جهان است. برای این منظور، از چهار روش مختلف استفاده شده است: روش های کوپمن و همکاران (۲۰۱۴)، وانگ و همکاران (۲۰۱۳)، میرودوت و یه (۲۰۲۱) و بورین و مانچینی (۲۰۲۳). به کارگیری این روش های مختلف برای تجزیه ارزش افزوده صادرات ناخالص ایران نتایج متفاوتی را به ویژه در مورد مسئله «حساب مضاعف» در اقتصاد ایران به همراه دارد. بنابراین، این مقاله بر روش تجزیه مبتنی بر منبع و دیدگاه کشور صادرکننده -همان طور که توسط بورین و مانچینی (۲۰۲۳) پیشنهاد شده است- تمرکز دارد و از مطالعات تجربی بورین و مانچینی (۲۰۲۳) و فئاس (۲۰۲۳) بهره می گیرد.  مهم ترین دستاوردهای این مقاله را می توان در چهارمحور خلاصه کرد: ۱- ارائه مرور کوتاهی بر محاسبات با استفاده از روش های مختلف برای تجزیه ارزش افزوده صادرات ناخالص ایران، ۲- استفاده از پایگاه داده «داده- ستانده» بین کشوری برای سال ۲۰۱۶ با تمرکز بر ایران به عنوان مستندات تجربی، ۳- تاکید بر چارچوب نظری بورین و مانچینی (۲۰۲۳) در میان چارچوب های نظری پیشنهادی با استفاده از رویکرد مبتنی بر منبع و دیدگاه کشور صادرکننده  و ۴- ارائه توصیه هایی به سیاست گذاران برای اتخاذ استراتژی هایی که ارزش افزوده داخلی را افزایش دهد، آسیب پذیری نسبت به شوک های خارجی را کاهش دهد و رشد اقتصادی پایدار را تشویق کند.  نتایج نشان می دهد ایران نقش بسیار ضعیفی در زنجیره های ارزش جهانی دارد و باید سیاست های جدی تری در این زمینه پیش بگیرد.

کلیدواژه ها:

ارزش افزوده ، صادرات ناخالص ، جداول «داده - ستانده» بین کشوری ، ایران