پروین اعتصامی و بازآفرینی فابل های لافونتن

از دوران مشروطه، با رونق گرفتن ترجمه آثار ادبی جهان به زبان فارسی، بخشی از ادبیات معاصر، تحت تاثیر ادبیات غرب و ترجمه های آن قرار گرفت؛ ازجمله بازآفرینی فابل ها یا افسانه های حیوانات سروده ژان دولافونتن (۱۶۲۱ - ۱۶۹۵م.) شاعر و نویسنده نام دار سده هفدهم میلادی فرانسه در بخش هایی از شعر این دوران، یعنی آثار بهار، پروین اعتصامی، ایرج میرزا و نسیم شمال. این مقاله، با روش تحلیلی، توصیفی و مطالعات تطبیقی و خوانش دقیق دیوان پروین و داستان های لافونتن، به این نتیجه رسیده است که به احتمال زیاد، پروین دست کم در ده حکایت خویش، تحت تاثیر برخی از داستان های لافونتن بوده است. دیگر اینکه به ترجمه و نقل ساده داستان ها بسنده نکرده و با دخل و تصرف هنرمندانه و خلاقانه در شخصیت ها، گفت وگوها و ماجراهای داستان و همچنین بسط و گسترش آن ها و افزودن اندرزهای زیبای اخلاقی، هم از نظر بلاغت و زیبایی شناسی، سطح حکایت ها را برکشیده و هم بعد تعلیمی و تاثیرگذاری آن ها را با هدف اقناع مخاطب تقویت کرده است. از نوآوری های پروین در بازآفرینی حکایات، می توان به این موارد اشاره کرد: ذوق مضمون یابی و پرورش درون مایه های داستانی؛ طبیعی جلوه دادن حوادث داستانی؛ خلق گفت وگوهای زنده و آموزنده شخصیت های داستان ها، گزینش وزن، واژگان و قافیه های مناسب با محتوا و مضمون شعر، طوری که بسیاری از آن ها ظرفیت ضرب المثل شدن را دارند؛ درآمیختن آن ها با نکته های ظریف اخلاقی با زیباترین تعابیر، تشبیهات و استعارات؛ بهره گیری از آرایه های ادبی ازدواج و موازنه؛ تغییر دادن شخصیت های داستان، تغییر دادن درون مایه و گفتمان داستان و این که در برخی از حکایات مشابه، پیام شعر پروین، اخلاقی تر و آموزنده تر از حکایات لافونتن است.

کلیدواژه ها:

ژان دولافونتن ، پروین اعتصامی ، فابل ، داستان حیوانات ، شعر مشروطه ، ادبیات تطبیقی