بررسی نقش آموزش و پرورش در ترویج فرهنگ کتابخوانی و مطالعه غیردرسی در میان دانش آموزان

چکیدهپژوهش حاضر با هدف بررسی نقش نظام آموزش و پرورش در ترویج فرهنگ کتابخوانی و مطالعه غیردرسی در میان دانش آموزان انجام شده است؛ این مطالعه با توجه به بحران کاهش سرانه مطالعه در کشور و غلبه فضای مجازی بر عادت به مطالعه عمیق، ضرورت بازتعریف کارکردهای تربیتی مدارس را آشکار می سازد و در این راستا، با بهره گیری از روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و با استناد به منابع معتبر کتابخانه ای و اسناد بالادستی، ابعاد گوناگون تاثیرگذار بر نهادینه سازی فرهنگ مطالعه از جمله نقش معلمان به عنوان الگوهای رفتاری، تاثیر برنامه های درسی پنهان و آشکار، کارکرد کتابخانه های آموزشی و مشارکت خانواده ها در فرآیند کتابخوانی مورد واکاوی قرار گرفته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که علیرغم تاکید چشمگیر اسناد تحولی همچون سند تحول بنیادین آموزش و پرورش بر پرورش روحیه پرسشگری و عادت به مطالعه، همچنان شکاف عمیقی میان این ایده آل ها و عملکرد روزمره مدارس وجود دارد که عواملی نظیر تمرکز افراطی بر کتاب های درسی و کنکور، ناآشنایی معلمان با راهبردهای ترویج خواندن، ضعف کمی و کیفی کتابخانه های مدارس و عدم طراحی برنامه های جذاب و مشارکتی در این زمینه از مهمترین موانع فراروی آن محسوب می شوند. در نهایت، نتایج تحقیق بر این اصل تاکید می ورزد که آموزش و پرورش برای ایفای نقش موثر خود در ترویج کتابخوانی، ناگزیر از حرکت به سمت رویکردی تلفیقی و چندبعدی است که در آن، دانش آموز به عنوان یک عنصر فعال و خلاق در فرآیند یادگیری، نه برای کسب نمره، بلکه برای لذت و کشف حقیقت به مطالعه می پردازد و این مهم، مستلزم بازنگری اساسی در برنامه های درسی، توانمندسازی نیروی انسانی، تجهیز کتابخانه های استاندارد و تقویت پیوند نهاد خانواده با مدرسه به عنوان دو بال اساسی در پروژه بزرگ فرهنگی کتابخوانی خواهد بود.

کلیدواژه ها:

آموزش و پرورش ، فرهنگ کتابخوانی ، مطالعه غیردرسی ، دانش آموزان ، ترویج خواندن