هستی شناسی وفلسفه سیاسی: مطالعه تطبیقی مسیحیت، اسلام و مدرنیته

این پژوهش با هدف تبیین نقش بنیادین هستی شناسی در شکل گیری فلسفه سیاسی و مقایسه آن در سه سنت مسیحیت، اسلام و مدرنیته انجام شده است. استدلال اصلی مقاله آن است که هر فلسفه سیاسی، پیش از آنکه مجموعه ای از گزاره های سیاسی باشد، بر نوعی نگرش هستی شناختی به سه مولفه اساسی «خدا»، «طبیعت» و «انسان» استوار است. بر این اساس، مقاله ابتدا مدل سه گانه ای را برای تحلیل هستی شناسی ارائه می کند و سپس نشان می دهد که تفاوت در فهم وجود خداوند، چیستی طبیعت و ماهیت انسان، چگونه به تفاوت های بنیادین در مفاهیم سیاسی مانند آزادی، عدالت، مشروعیت، حاکمیت و نسبت دین و سیاست منجر می شود. در سنت مسیحی پیش مدرن، هستی شناسی بر محور گناه نخستین و سلسله مراتب وجودی استوار است و این امر به سیاستی مبتنی بر اطاعت، پرهیز و جدایی میان «شهر خدا» و «شهر زمینی» انجامیده است. در سنت اسلامی، هستی شناسی توحیدی با تکیه بر مفهوم «خلافت انسان» و پیوستگی الهی در هستی، زمینه ساز فلسفه سیاسی ای شده که بر عدالت، مسئولیت اخلاقی و هماهنگی میان طبیعت، جامعه و امر الهی تاکید دارد. در مقابل، مدرنیته با انسان محوری و طبیعت گرایی علمی، خدا را از روند سیاست کنار گذاشته و سیاست را بر مبنای عقلانیت خودبنیاد، فردگرایی و قرارداد اجتماعی بازتعریف کرده است.

کلیدواژه ها:

کلیدواژه ها: هستی شناسی ، فلسفه سیاسی ، اندیشه سیاسی اسلامی ، مسیحیت ، مدرنیته ، خدا ، طبیعت