بررسی نقش انگیزش تحصیلی در پیشرفت آموزشی دانش آموزان

انگیزش تحصیلی به عنوان یکی از بنیادی ترین سازه های روان شناختی در نظام های آموزشی، نقشی تعیین کننده در جهت دهی به رفتار یادگیری، پایداری تحصیلی و کیفیت پیشرفت آموزشی دانش آموزان ایفا می کند. در دهه های اخیر، تحولات گسترده اجتماعی، فرهنگی و فناورانه موجب شده است که الگوهای انگیزشی دانش آموزان دچار دگرگونی های عمیق شوند و مدرسه دیگر نتواند صرفا با تکیه بر شیوه های سنتی تدریس و ارزشیابی، انگیزش پایدار برای یادگیری ایجاد کند. در چنین شرایطی، بررسی نقش انگیزش تحصیلی در پیشرفت آموزشی دانش آموزان نه تنها یک ضرورت علمی، بلکه یک نیاز راهبردی برای سیاست گذاران آموزشی، مدیران مدارس و معلمان به شمار می رود.انگیزش تحصیلی مفهومی چندبعدی است که دربرگیرنده مولفه هایی چون علاقه به یادگیری، احساس شایستگی، ارزش گذاری بر فعالیت های آموزشی، هدف مندی تربصیلی و ادراک دانش آموز از حمایت محیط یادگیری است. پژوهش های تربیتی نشان می دهند که دانش آموزان دارای انگیزش تحصیلی بالا، مشارکت فعال تری در فرآیند یادگیری دارند، در برابر دشواری های آموزشی مقاومت بیشتری نشان می دهند و در مسیر پیشرفت تحصیلی از پایداری و خودتنظیمی بالاتری برخوردارند. در مقابل، فقدان انگیزش تحصیلی می تواند به افت عملکرد آموزشی، بی تفاوتی نسبت به تکالیف درسی، افزایش غیبت، ترک تحصیل پنهان و در نهایت کاهش کیفیت سرمایه انسانی منجر شود.هدف اصلی این مقاله، تحلیل جامع نقش انگیزش تحصیلی در پیشرفت آموزشی دانش آموزان با رویکردی تربیتی، روان شناختی و مدرسه محور است. در این راستا، مقاله تلاش می کند ضمن تبیین مفهومی انگیزش تحصیلی، به بررسی پیوند آن با پیشرفت آموزشی، عملکرد تحصیلی، رشد شناختی و شکل گیری نگرش مثبت نسبت به یادگیری بپردازد. همچنین نقش عوامل درون فردی مانند خودپنداره تحصیلی، احساس کفایت و اهداف یادگیری، و عوامل برون فردی همچون نقش معلم، فضای کلاس درس، نظام ارزشیابی و فرهنگ مدرسه در تقویت یا تضعیف انگیزش تحصیلی مورد واکاوی قرار می گیرد.از دیگر محورهای اساسی این مقاله، توجه به نقش مدرسه به عنوان یک نظام تربیتی پویا در پرورش انگیزش تحصیلی است. مدرسه نه تنها محل انتقال دانش، بلکه محیطی برای شکل گیری معنا، هویت تحصیلی و تجربه موفقیت یا ناکامی دانش آموزان محسوب می شود. چگونگی تعامل معلم و دانش آموز، شیوه های تدریس، نوع بازخورد آموزشی و میزان توجه به تفاوت های فردی، همگی می توانند به صورت مستقیم یا غیرمستقیم بر سطح انگیزش تحصیلی دانش آموزان اثرگذار باشند. در این مقاله تلاش می شود با نگاهی تحلیلی، نقش معلم به عنوان عامل کلیدی در ایجاد انگیزش درونی و پایدار بررسی شود.این مقاله با اتکا بر منابع معتبر علمی و پژوهش های فارسی حوزه تعلیم و تربیت، می کوشد تصویری جامع از جایگاه انگیزش تحصیلی در پیشرفت آموزشی دانش آموزان ارائه دهد و زمینه ای برای بازاندیشی در سیاست ها و رویه های آموزشی فراهم آورد. انتظار می رود یافته ها و تحلیل های ارائه شده بتواند برای معلمان، مدیران آموزشی و پژوهشگران حوزه آموزش، راهنمایی نظری و کاربردی در جهت ارتقای کیفیت یادگیری و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

انگیزش تحصیلی ، پیشرفت آموزشی ، خودکارآمدی ، نظریه خودتعیین گری ، اهداف پیشرفت ، راهبردهای یادگیری ، کیفیت تدریس ، نظام ارزشیابی ، دانش آموزان.