گفتمانی نشدن مفهوم توسعه در ایران بعد از انقلاب اسلامی؛ مقایسه سه گفتمان رقیب

با گذشت بیش از چهار دهه از پیروزی انقلاب اسلامی، مفهوم «توسعه» به عنوان یکی از کلیدی ترین مفاهیم حیات جمعی، هنوز به صورت یک دال پایدار و باثبات معنایی درنیامده است و منازعات گفتمانی گسترده ای پیرامون آن جریان دارد. در فضای سیاسی و فکری درون حاکمیت، دست کم سه گفتمان متمایز درباره آنچه عموما «توسعه» خوانده می شود، قابل شناسایی است: توسعه گرا، موعودگرایی سیاسی و پیشرفت گرایی.این پژوهش با الهام از دستگاه مفهومی یورگن هابرماس، به ویژه مفهوم «گفتمانی نشدن»، به بررسی این مسئله می پردازد. پرسش اصلی تحقیق این است: «توسعه چه نسبتی با سه گفتمان مسلط در دولت های پساانقلاب ایران دارد؟»برای پاسخ به این پرسش، از روش تحلیل گفتمان بهره گرفته شده و داده های موردنیاز از طریق مطالعه اسناد و منابع مکتوب در دسترس و همچنین بررسی آرشیو مطبوعات گردآوری شده اند.یافته کلیدی تحقیق حاکی از آن است که مشکل بنیادین در فهم و تحقق توسعه در ایران پساانقلابی، ریشه در فرآیند ناتمام گفتمانی شدن این مفهوم دارد. تا زمانی که این فرآیند به سرانجام نرسد و منازعات گفتمانی حول آن به اجماعی پایدار منجر نشود، تعارض و تقابل میان سه گفتمان یادشده تداوم خواهد یافت. این تعارضات گفتمانی، به نوبه خود، مانعی اساسی در مسیر بسیج هماهنگ منابع سخت و نرم ملی برای دستیابی به آرمان های توسعه ای خواهد بود.

کلیدواژه ها:

توسعه ، موعودگرایی سیاسی ، پیشرفت ، گفتمانی شدن ، یورگن هابرماس ، فهم و توافق بین&shy ، ، ، الاذهانی